Băng giá đầu đời - dịch giả Phan Bạch Châu

By Phan Chí Thắng

Anh Phan Bạch Châu vừa ký tặng bạn bè tập thơ dịch "Băng giá đầu đời" của anh. Tôi cũng được tặng một cuốn.

Là một nhà khoa học Phan Bạch Châu rất yêu thơ. Nhà khoa học mà không yêu thơ thì đó có thể là nhà khoa học chưa trọn vẹn?

Phan Bạch Châu làm thơ và dịch thơ. Cả hai việc anh đều làm cẩn trọng tỷ mỉ không khoa trương ồn ào.

"Băng giá đầu đời" là tập thơ anh dịch từ nguyên bản tiếng Nga gồm 41 bài anh chọn của 9 cây đại thụ thi ca Nga. Không có Pushkin có lẽ vì nhiều người đã dịch Pushkin rồi. Đó là quyền của anh "gu" của anh.

Phan Bạch Châu dành nhiều ưu ái cho A. Voznesensky O. Berggolts và M. Lermontov. 

Cầm tập thơ dịch 160 trang trong tay là người biết tiếng Nga tôi cẩn thận đọc từng bài một. Đọc thơ là phải cẩn thận phải nghiêm túc. Đọc thơ dịch càng phải cẩn thận và nghiêm túc hơn.

Vì vậy bài viết này chưa phải là bài nhận xét đầy đủ và toàn diện về "Băng giá đầu đời". Tôi chỉ muốn kịp thời bày tỏ lòng kính trọng và sự khâm phục trước tấm gương lao động nghiêm túc và tài hoa của anh Phan Bạch Châu một ngườì cách đây không lâu đã vượt qua căn bệnh hiểm nghèo trở về với gia đình với bè bạn và với thơ! 

Ai đã từng dịch thơ đều hiểu rằng dịch thơ là vô cùng khó. Phải hiểu được đến tận cùng bài thơ gốc. Phải giỏi tiếng mẹ đẻ. Và phải có tâm hồn thơ thì mới có thể dịch thơ được.

"Băng giá đầu đời" là tên một bài thơ của A. Voznesensky mà anh Phan Bạch Châu dùng để dặt tên cho cả tập thơ dịch. Nguyên nghĩa của nó là "Băng giá đầu tiên". Anh Phan Bạch Châu chuyển nghĩa thành "Băng giá đầu đời" thật là đúng và thoát.

Đó là một ví dụ nhỏ cho thấy dịch giả đã lật đi lật lại từng con chữ đã mất rất nhiều công sức cho việc đạt đến một phương án "chuyển ngữ" mà dịch giả đặt mình vào vị trí người đọc khó tính nhất để tự kiểm định. Đây là một tấm gương đáng quý về lao động con chữ. 

Qua những bài mà tôi đã đọc (thành thật nhận rằng tôi chưa đọc hết song ngữ 41 bài thơ) tôi đã nhận thấy anh dịch chuẩn rất tôn trọng nguyên tác mà vẫn Việt hoá được ý thơ và hồn thơ của các tác giả Nga.

 

Bằng những dòng này tôi xin chúc mừng anh Phan Bạch Châu với tập thơ dịch lần này (trước đó anh đã có 4 ấn phẩm là các tập dịch thơ truyện ngắn và tiểu thuyết Nga).

Nhân dịp năm mới Tân Mão 2011 xin kính chúc anh luôn mạnh khoẻ lao động sáng tạo và tiếp tục cho ra đời những tác phẩm có giá trị! 

More...

Lâm Cúc – nhà thơ nỗi đau

By Phan Chí Thắng

Tôi luôn cảm thấy mình còn mắc nợ một bài viết về thơ Lâm Cúc. Không phải nợ Lâm Cúc mà nợ chính mình.

Tôi bắt đầu đọc Lâm Cúc từ bên BlogViet. Khi cả làng di cư sang vnweblogs năm 2007 tôi tiếp tục đọc nàng. Rồi tôi vượt mấy ngàn cây số lên tận Đức Linh – Bình Thuận tìm gặp nhà thơ ăn bữa cơm canh cá với Lâm Cúc và vài người bạn xin được một cuốn Đãi Trăng kèm theo lời thì thầm của tác giả: “Em chỉ còn có một cuốn này thôi…”

More...

Đã tắt lặng Cây đàn thơ Hoàng Cầm

By Phan Chí Thắng

More...

Trở lại với Lá diêu bông

By Phan Chí Thắng

Được tin nhà thơ Hoàng Cầm bệnh nặng tôi xin đưa lại bài của mình về bài thơ Lá diêu bông viết cách đây 5 năm như để tỏ lòng tri ân và chúc nhà thơ vượt qua được bệnh tật.

Lá Diêu bông của Hoàng Cầm là một bài thơ dạng kể chuyện nó ngắn gọn đến mức tiêu biểu cho sự hàm súc hàm súc từ hình ảnh đến ngôn từ khó có thể lược bớt đi một từ nào trong bài thơ của ông.

More...

“Đám mây hình thiếu phụ” - nỗi cô đơn minh triết!

By Phan Chí Thắng

Tôi đến thăm Vương Cường. Căn nhà ắng lặng trong ngõ vắng. Đôi mắt thường vẫn trong veo của anh nay vằn những tia máu đỏ do ít ngủ trước nỗi đau bất ngờ mất người cháu thân thương mà anh chăm bẵm nuôi dạy như con đẻ.  Thường ngày tôi và Vương Cường ít khi trò chuyện với nhau song tôi hiểu tận nơi sâu thẳm anh hay nhận lấy phần lỗi về mình trong mọi mất mát đời người. Người đàn ông thích nói nhiều và ồn ào trong các lần anh em quen biết gặp nhau thực ra chỉ là cố tình khoả lấp nỗi cô đơn lầm lũi đi theo anh suốt cả cuộc đời.

More...

Hãy nghe NGUYỄN PHAN QUẾ MAI "Nói cùng con"

By Phan Chí Thắng

NÓI CÙNG CON

Soi vào mắt con mẹ thấy cả một trời xanh cứu rỗi
Quỳ xuống và tin ngây thơ trong trẻo còn tồn tại trên đời
Tóc con rẽ ngôi
chỉ đường mẹ quay về thời thơ ấu
Hàng hàng ngô khoai xanh như tóc con
Bạt ngàn lúa lúa thơm như tóc con
Mẹ lại lên năm. Trò chơi trốn tìm
Đằng sau cửa nấp mẹ tìm thấy mẹ
Tay
con be bé
mở cửa thiên đàng

More...

Tuyết Nga - Mười thương...

By Phan Chí Thắng

Tuyết Nga - Mười thương...

 

Tập thơ "Hạt dẻ thứ tư" chỉ có hai mươi chín bài tôi có nó trong tay đã mấy lần hai mươi chín ngày mà hôm nay mới dám cầm bút viết về tập thơ xinh xắn nhẹ nhàng mà nặng trĩu suy tư này.

More...

Những phút xao lòng - Thuận Hữu

By Phan Chí Thắng

         Những phút xao lòng - Thuận Hữu

Vẫn biết vợ mình xưa cũng có một người yêu
(Người ấy gọi vợ mình là người yêu cũ)
Cũng như mình thôi  mình ngày xưa cũng thế 
Yêu một cô  giờ cô ấy đã có chồng.

More...

Trái cấm - Hình vuông - thơ Quế Mai

By Phan Chí Thắng

Tôi nhìn thấy Quế Mai Lần đầu tiên tại buổi gặp gỡ nhân sinh nhật nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo. Nguyễn Trọng Tạo không định tổ chức ăn mừng ngày sinh có lẽ là vì chưa phải năm chẵn mà cũng có thể còn là vì nếu anh đứng ra tổ chức thì mời sao cho khắp hết bạn bè. Bạn bè và người mến mộ anh rất đông. Một người bạn ở Đức về đứng ra tổ chức và nhóm các bloggers tích cực khu vực Hà Nội có mặt nhân tiện đón sự xuất hiện của blogger Quế Mai và nhà từ thiện Hà My vừa từ Quy Nhơn ra.

More...

Cảm nhận "Ngày không em" - thơ Nguyễn Trọng Tạo

By Phan Chí Thắng

 

Ngày không em - Nguyễn Trọng Tạo

 

Các nhà phê bình bạn bè văn chương và cả người đọc viết khá nhiều về thơ Nguyễn Trọng Tạo. Khó tìm ra điều gì để viết thêm về nhà thơ danh tiếng này.

Tôi muốn viết một cái gì đó nho nhỏ hợp với sức mình về thơ Nguyễn Trọng Tạo với tư cách một người đọc bình thường. Tôi không cố chọn ra một số bài thơ hay nhất của Nguyễn Trọng Tạo để nói đến. Tôi đơn giản lấy luôn bài thơ mới nhất mà anh công bố để đọc và cảm nhận.

More...