PHAN CHÍ THẮNG - Lão Hâm

Suy nghĩ vẩn vơ (35) - Nhà cụ hàng dưa

Mon, 18 Jan 2010 07:28:10 +0700

(viết tặng bạn Phạm Tú)

Lão Hâm mê dưa cải và cà muối nhà cụ Lụa. Dưa cụ muối kiểu gì mà luôn vàng và thơm, xen mấy cọng hành trắng nõn, ăn rất tốn cơm. Với mỗi mấy thìa nước dưa muối chan lão Hâm cũng có thể đánh bay vài bát cơm nguội. Cà muối thì dòn, không đâu có.

Cứ vài ngày là lão Hâm lại ra quán cụ Lụa mua dưa. Căn nhà khoảng mười hai mét vuông, vừa là chỗ ở, vừa là nơi bán hàng. Bà cụ đã ngoài chín mươi tuổi, hàm răng nhuộm đen còn đều tăm tắp. Lưng bà thẳng, vai nhỏ tròn và đặc biệt là nụ cười luôn mang lại một cái gì đó ấm áp và tin cậy cho người đối diện.

Mặc dầu nghiện dưa cụ Lụa, lão Hâm vẫn khuyên cụ già rồi, bán dưa lời lãi chả bao nhiêu, cụ làm làm gì cho vất vả. Cụ cười bảo làm cho vui tay vui chân, mới lại ngoài muối dưa muối cà cụ chả biết làm việc gì khác. Các bác còn biết đọc sách, bàn luận thế sự, bôn ba thiên hạ chứ tôi thì có mỗi cái tài là muối dưa - cụ lại cười, khoe hàm răng đen nhánh.

Người ta thích ăn dưa cụ Lụa, cứ đòi cụ muối nhiều thêm, cụ vẫn chỉ muối mỗi ngày một vại nhỏ, bán loáng cái là hết. Riêng lão Hâm thì được cụ để phần, cho dưa vào túi nilon buộc dây chun thật kỹ, cất vào một góc tủ lạnh.

Có lần lão Hâm tán bà cụ:

- Cụ ơi, cháu nghe đồn ngày xưa cụ đẹp nổi tiếng vùng Gia Lâm, có đúng thế không ạ?

- Đúng, đúng. Sao bác biết?

Khác với những người đàn bà đẹp thường hay trả lời theo kiểu: "Em đâu có đẹp?" hay "Anh nói quá lời!", bà cụ nhận ngay là mình rất đẹp, hình như đó là điều đương nhiên, khỏi cần bàn cãi.

- Bác biết không, tôi sinh ra cùng năm với cách mạng tháng Mười Nga đấy. Thế mà tôi sống dai hơn Liên Xô...

Bà cụ cười hóm hỉnh rồi thư thả kể chuyện đời mình cho lão Hâm nghe.

Hồi đó cụ chỉ được bố mẹ cho đi học vài năm, gọi là để biết chữ, con gái học làm gì cho lắm. Mà đúng là không nên để một cô thiếu nữ áo dài phất phơ trên phố cuốn theo bao nhiêu là chàng trai xây mộng ảo. Mười bảy tuổi cụ lấy chồng. Bố mẹ gả cho con trai một nhà trí thức trên phố Hàng Bạc. Cụ bảo ngày trước không có yêu đương như bây giờ - cụ lại cười - bố mẹ bảo lấy ai thì lấy.

Cưới được ba năm thì cụ sinh cô con gái. Con gái chưa được một tuổi thì chồng cụ bị Pháp bắt, hết bị giam ở nhà lao Hoả Lò rồi Sơn La. Pháp nói cụ ông làm chính trị. Nó xử ông mười năm tù.

Cụ Lụa nuôi con chờ chồng. Chưa được mười năm thì được tin ông chồng chết trong tù.

Người đàn bà đẹp nổi tiếng một thời và cũng đang đẹp mặn mà chịu ở vậy nuôi con, sống bằng nghề muối dưa muối cà, không dám ra chợ, sợ đàn ông chốn chợ búa quấy nhiễu.

Hòa bình năm 1954, rồi Chính phủ về tiếp quản thủ đô. Mấy người bạn cũ của chồng cụ nay làm to, họ xác nhận cụ và con gái là gia đình liệt sỹ cách mạng. Cô con gái được sang Trung Quốc học văn công. Con gái cụ đẹp, thời đó đẹp đi liền với văn công.

Năm 1965 cụ Lụa lại một lần nữa nuôi con nhỏ. Lần này là đứa cháu ngoại gái. Bố mẹ nó xung phong đi chiến trường, gửi con lại cho bà. Bố mẹ nó không về, chỉ có hai cái bằng liệt sỹ là về treo trên tường.

Đứa cháu gái lớn lên xinh xắn và đảm đang. Bà cụ Lụa cố gắng, cháu bà cũng cố gắng. Nó thi đỗ vào đại học và tốt nghiệp ra trường loại xuất sắc. Bà Lụa vui lắm, đời bà được sống đến ngày hôm nay, được nhìn thấy cháu ngoại mình trưởng thành học hành giỏi giang là bà mãn nguyện lắm rồi.

Đùng một cái cháu bà bị gạt ra khỏi biên chế ngay đợt giảm biên đầu tiên năm 1987. Nó không được lãnh đạo ưa vì nó chỉ giỏi chuyên môn, theo cách nói thời đó là nó chỉ mới có "chuyên", chưa có "hồng".

Bà Lụa tức quá, làu bàu: "Ở cái đất nước này, thử hỏi có ai hồng hơn nhà này hay không?"

Làu bàu thế thôi chứ con kiến mà kiện củ khoai?

Cô cháu gái trao đứa con gái ba tuổi của mình cho cụ Lụa, sau khi đã quỳ xuống lạy cụ đủ ba lạy:

- Bà ơi con xin bà tha tội cho con, con không ở bên cạnh bà để hầu hạ bà lúc về già được, con đã làm thủ tục đi xuất khẩu lao động sang Đức rồi bà ạ.

Cô kỹ sư giỏi phải khai man là công nhân để được lọt vào danh sách công nhân xuất khẩu lao động.

Cụ Lụa lại muối dưa, muối cà nuôi chắt lớn dần lên. Trời cho cụ sức khoẻ, cháu gái từ Đức thì đều đặn gửi tiền về nuôi hai cụ cháu.

x x

Lão Hâm đang ngồi rả rích trò chuyện với cụ Lụa thì hai mẹ con Dương ào vào như một cơn gió - cơn gió trong lành dịu mát. Cặp quần jean màu trắng khéo léo tôn đôi chân thon dài, chiếc áo lửng màu đen ôm khít khuôn ngực đầy đặn của cô gái một con và đặc biệt là đôi mắt, đôi mắt trong sáng đến mức bí ẩn, luôn nhìn thẳng vào người đối diện. Dương nhắc con: "Giấy chào cụ đi nào!". Cô bé ba tuổi xinh như búp bê vòng tay:

- Giấy chào cụ ạ!

- Thế còn ai đây nữa? Mẹ cô bé lại nhắc.

- Cháu chào lão Hâm!

Bà cụ Lụa mắng yêu đứa bé sao lại gọi ông là lão Hâm, mẹ Dương đỡ lời là thiên hạ gọi thế cả mà. Lão Hâm hỏi làm sao bé Giấy biết lão chính là lão Hâm, cô bé trả lời không chút suy nghĩ:

- Cháu thấy ảnh lão trên blog nhiều rồi, mẹ cháu cho xem.

Dương vừa nói chuyện vừa chất đồ vào tủ lạnh. Cứ dăm hôm nó lại mua một đống thức ăn mang đến cho cụ.

Nói chuyện được mươi phút, hai mẹ con Dương lại chạy ào đi y như lúc đến. Khi đã ngồi trên xe Spacy rồi, cả hay giơ tay vẫy vẫy: "Chào lão Hâm nhé!"

Bà cụ Lụa như hiểu điều lão Hâm đang thắc mắc, nói luôn là con Dương này độc đáo lắm. Học xong lớp mười hai, nó bỏ không thi đại học. Đến kỳ thi đại học, nó ở ngoài làm bài ném vào trong cho bạn bè, riêng nó dứt khoát không thi. Cụ Lụa van lạy nó kiểu gì nó cũng không chịu, nó cứ giữ nguyên cái lý: "Đại học ở ta không dạy cách làm ra tiền!"

Dương theo học một khóa tài chính kế toán, một khóa dạy nghề giám đốc và một khoá tiếng Anh, toàn tự bỏ tiền ra để mua chữ nên chữ nào chữ nấy chắc nịch. Xong rồi mở công ty riêng, tự mình làm giám đốc luôn. Một chuyện nữa cũng khá hi hữu là nó không lấy chồng, dứt khoát không chịu làm nô lệ cho bất kỳ một thằng đàn ông nào mà nó phải gọi là chồng. Nó thoả thuận với một thằng bạn trai mà nó thích là hai đứa sẽ có một đứa con, có con rồi thì nó nuôi và đường ai nấy đi, không tơ vương gì nữa.

Nó rất bận rộn nhưng không thuê ô-xin, nó muốn tự mình chăm sóc nuôi dạy con.

Nghe kể về Dương, lão Hâm thấy nhân vật này khá thú vị, lão bắt đầu quan tâm đến cô Dương này.

Vài ngày sau lão nhận được cú điện thoại:

- Chào lão Hâm, cháu Dương đây. Cháu có đoàn đối tác nước ngoài, cháu dự định đưa đoàn ra Hạ Long nghỉ và đàm phán luôn ở đó. Lão có thể đi Hạ Long dịch giúp cháu ba ngày? Làm việc không kể giờ giấc, thù lao là một trăm đô la một ngày.

Dương nói thẳng tưng, không rào đón. Thế hệ trẻ là thế. Lão đồng ý.

Bắt tay vào làm việc rồi lão Hâm mới hiểu là tiền nào của nấy, hai bên đàm phán rất căng thẳng, tranh luận từng điểm một rất chi li và làm việc không tính thời gian. Duy có một điều là lão không hiểu: vì sao Dương mời lão làm phiên dịch trong lĩnh vực hoá chất, một lĩnh vực rất xa lạ với lão?

Ăn cơm tối xong, lại đàm phán, đến khoảng hơn mười giờ thì chia tay nhau hẹn ngày mai bàn tiếp. Dương nói khẽ vào tai lão Hâm:

- Lão đi dạo với cháu nhé?

Dương vận bộ đồ thể thao, thân hình đẹp và cân đối như người mẫu. Được đi cạnh người như Dương, lão Hâm thấy mình có giá hơn lên.

- Lão biết vì sao cháu nhờ lão dịch rồi chứ?

- Chưa biết. Thiếu gì chuyên gia trong ngành hoá chất mà cháu không nhờ?

- Chính vì lão không phải là chuyên gia trong ngành hoá chất nên cháu mới nhờ. Dương mỉm cười tinh quái.

À ra thế, vì lão Hâm không quen ai bên ngành hoá nên khả năng lộ bí mật kinh doanh sẽ được giảm thiểu. Cô bé này ghê thật!

Dương lại dành cho lão Hâm một bất ngờ mới: vừa đi cô vừa nói về thi ca Việt nam đương đại. Người đàn bà trẻ cống hiến hết thời gian cho việc kinh doanh mà lại yêu thơ! Cô ta đọc thơ vào lúc nào nhỉ?

Đặc biệt nhất là nhận xét của Dương về thơ Việt nam: nó nặng tình mà ít lý. Thơ Việt nam hiện đại rất ít chất triết lý, nó giãi bày tình cảm con người nhiều hơn là suy nghĩ của con người.

Lão Hâm không tranh luận với cô bé, lão nghĩ mình không đủ tư cách để tranh luận, song những suy nghĩ của cô bé quả thật là rất thú vị.

Tản bộ khoảng một giờ, hai người quay về khách sạn. Trước của phòng cô bé, lão Hâm chúc cô ngủ ngon rồi định chia tay. Dương lại tạo ra bất ngờ, luôn luôn bất ngờ:

- Không đâu lão! Lão tắm đi, nửa giờ nữa cháu sẽ điện thoại cho lão.

Đến đây thì lão Hâm hoàn toàn không hiểu những gì đang xảy ra. Lão tắm táp, thay đồ và chờ điện thoại.

Nửa giờ sau Dương gọi vào di động cho lão Hâm, nói sẽ sang phòng lão, hễ nghe tiếng gõ cửa nhè nhẹ là lão phải mở cửa phòng ngay.

Lão Hâm là người từng trải vậy mà bây giờ hoàn toàn mất hết phương hướng. Có hai tiếng cạch rất nhỏ vào cánh cửa, lão Hâm vội mở cửa phòng. Dương xinh xắn và dịu dàng trong bộ đồ ngủ, nách cắp cái laptop, tay xách ví đầm:

- Nếu lão muốn cháu ngủ ngon thì tối nay cháu ngủ phòng này.

- ???

- Còn lão sang phòng cháu ngủ. À, lão cứ nghe điện thoại nếu có ai gọi, nhưng kô được nói gì nhé! Mai lão kể lại cho cháu nghe.

Không hiểu mô tê gì nhưng trước cách giải quyết công việc quyết đoán và dứt khoát của Dương, lão Hâm cũng đành ngoan ngoãn mang theo vài thứ cần thiết, cầm chìa khóa phòng Dương rồi nhẹ nhàng đi sang đó.

x x

Mới thiu thiu ngủ được khoảng một giờ thì chuông điện thoại khách sạn vang lên. Lão Hâm không nhấc máy. Năm phút sau người ta lại gọi. Chờ cho chuông đổ đúng năm hồi, lão Hâm mới nhấc máy, không nói gì theo đúng lời dặn của Dương. Phía đầu dây bên kia chắc hẳn chỉ nghe thấy tiếng thở nhè nhẹ của lão và tiếng lão cựa mình.

- Anh biết là em đi Hạ Long và anh biết cách tìm ra em ở đâu, mặc dù em tắt di động. Em không muốn nói chuyện với anh cũng được, xin em đừng cúp máy, hãy nghe anh nói...

Liệu có nên chép vào đây những lời tỏ tình tha thiết và kiên nhẫn của chàng trai bên kia đầu giây không nhỉ? Chắc là không rồi.

Khoảng hơn một giờ sau là cú điện thoại khác, của một người khác, lần này từ Mỹ, nói tiếng Anh, đại ý là người ta đã mail báo giá cho Dương nhưng chưa nhận được trả lời, gọi về công ty Dương mới được biết số điện thoại này, đề nghị kiểm tra mail và sớm trả lời.

Và còn vài ba cú điện thoại khác nữa.

Ngày hôm sau, tại bàn ăn sáng, Dương nháy mắt với lão Hâm:

- Hy vọng là tối qua lão ngủ ngon?

- Ngủ ngon lắm, cảm ơn cháu!

Hết đợt công tác, Dương kín đáo trao cho lão Hâm chiếc phong bì, lão Hâm mở ra xem thấy có bốn tờ một trăm đô la. Lão ngước mắt hỏi Dương, Dương cười láu lỉnh:

- Một trăm đô la nữa cho một đêm ngon giấc của lão!

Đứa chắt của bà cụ bán dưa là thế đấy. Thế hệ thanh niên bây giờ có vừa hồng vừa chuyên không nhỉ?

Nhà số 10 (9) - Tường toét

Tue, 21 Apr 2009 14:49:09 +0700

Mời xem:

Ông Tường là chiến sỹ Điện Biên. Hoà bình lập lại, ông xuất ngũ về quê làm ruộng. Thời gian đi bộ đội không mhững đã cho ông cái huy hiệu "Chiến sỹ Điện biên" mà ông lúc nào cũng tự hào đeo, kể cả khi chỉ mặc áo may ô, mà còn làm cho ông sáng ra được một điều là làm ruộng thì mãi mãi anh vẫn chỉ là thằng nông dân, vẫn nghèo đói và tăm tối sau luỹ tre làng.

Tường bỏ làng ra Hà nội, làm đủ thứ nghề kiếm sống, ai thuê gì làm nấy. Với sức khoẻ của gã thợ cày, quyết tâm của anh lính Điện Biên, Tường bám trụ được ở chốn thị tứ và lần mò học được nghề làm thước kẻ.

Tường kéo vợ ở quê ra, hai vợ chồng kiếm một cái gậm cầu chưa bị "dột", khá khô ráo sạch sẽ, ăn ngủ và tổ chức sản xuất ngay ở đó. Sau mấy năm tích cóp tiền, hai vợ chồng ông Tường tậu được một gian nhà bán mái trong nhà số 10.

Giai đoạn ấy cụ Khánh còn đang ở tù, bà Cả nuôi cả gia đình gồm bà và năm người con. Vốn quen sống dựa vào chồng, quen ngồi một chỗ sai khiến người khác, bản thân không nghề nghiệp, lại có bệnh trong người, bà Cả chỉ biết nhận len về đan gia công cho mậu dịch. Hồi đó thế giới chưa phát minh ra máy đan len, Tocontap (Tổng Công ty xuất nhập khẩu tạp phẩm Bộ Ngoại thương) ký hợp đồng đan len thuê cho nước ngoài rồi trao lại cho chị em phụ nữ làm kiếm thêm đồng ra đồng vào.

Các bà các cô đan len tại nhà hay đan tập trung ở nhà một ai đó, tay nhoay nhoáy những động tác khéo léo mà các em gái của chúng ta ngày nay ít ai biết làm.

Bà Cả nhận len về nhà đan cùng hai cô con gái lớn là Thuần và Ngoạn. Để đan được nhanh và mũi đan đều tay, không quá chặt hoặc quá lỏng, người ta không đan trực tiếp từ cuộn len mà tháo len ra khỏi cuộn, tãi ra một cái mẹt nhỏ hoặc cái mâm sạch rồi mới đan.

Bà Cả ngồi gập người, đầu gối quá tai. Hai cô con gái rượu ngồi hai bên. Họ đan len trong im lặng, khác với những tổ len đông người luôn đầy ắp tiếng cười và một thứ mà ngày nay chúng ta gọi là buôn dưa lê.

Đan len thuê cho mậu dịch không đủ sống, bà Cả bán dần những gì có thể bán được trong nhà.

Cái đàn pianô ra đi đầu tiên. Đức xồm thở phào vì khỏi phải tập đàn. Bà Cả nhờ chú Thọ, một người bạn thân thiết của gia đình bán giúp. Chú Thọ này được cụ Khánh coi như em út trong nhà. Chúng ta còn dịp gặp lại người đàn ông này.

Tiếp theo là bán những gian nhà chật chội và xấu xí ở sau sân, nhờ đó mà Hùng què, cụ Nhẫn và gia đình ông Tường mới có chỗ chui ra chui vào và quan trọng hơn nữa, là có được hộ khẩu Hà Nội.

Tường có cặp mắt của hầu hết đàn ông nông thôn hồi đó, nơi người ta rửa ráy, tắm giặt, vo gạo chỉ bằng một cái ao. Hầu hết bị đau mắt hột. Mắt lúc nào cũng kèm nhèm, đầy ghèn gỉ. Và vì thế mà chúng tôi cho ông ta thêm một chữ "toét" vào đằng sau tên cúng cơm.

Tường không có con, đúng hơn là bà Tường không sinh đẻ được, vì vậy ông không được gọi theo tên con như những người khác.

Tường biến cái sân chung của nhà số 10 thành nơi phơi gỗ, phơi những thanh thước kẻ chưa bào và đã bào. Mùn cưa và mụn bào Tường vin thành một đống, ai muốn lấy đun nấu thì cứ xin tự nhiên, đó coi như một khoản thuế Tường đóng cho các gia đình trong cùng nhà số 10 để được phép khai thác miễn phí cái sân của tập thể.

Tường và vợ làm nghề được một thời gian thì có phong trào xây dựng hợp tác xã hoặc tổ sản xuất thủ công. Cái này là theo định hướng Xã hội Chủ nghĩa, tất tần tật phải mang tính tập thể. Các cửa hàng tư nhân kinh doanh ăn uống bị xoá sổ dần, thay vào đó là quán ăn Mậu dịch. Phở Mậu dịch có hai loại, loại có thịt và loại không có thịt. Loại không có thịt nhanh chóng được gọi là phở không người lái, bắt chước tên một loại máy bay do thám của Mỹ thường bay vào vùng trời miền Bắc do thám và thường được thông báo trên đài Tiếng nói Việt nam là bị bắn rơi ở đâu đó. Có người bảo gọi phở không người lái như thế là phản động, nhưng cái tên đó vẫn cứ tồn tại và phở không người lái vẫn được đám dân nghèo thành thị và cả công chức mới ra nghề như tôi hâm mộ vì nó rẻ hơn phở có người lái. Ăn phở Mậu dịch phải xếp hàng, phải chịu đôi mắt gườm gườm và đôi môi miệt thị của cô Mậu dịch viên, coi khách như kẻ ăn xin đến chờ bố thí. Việc này người ta quen dần, không mấy ai phản ứng. Nếu có ai phản ứng thì sẽ được cô Mậu dịch viên béo tốt buông thõng cho một câu: "Chỉ có thế thôi, ăn không ăn thì biến!".

Có cửa hàng Mậu dịch đục thủng một lỗ ở chính giữa lòng cái thìa nhôm nhằm chống ăn cắp thìa. Thử hỏi còn ai tha thiết với cái thìa bị thủng một lỗ? Và cũng xin hỏi có ai cảm thấy thoải mái ngon miệng khi múc nước phở bằng cái thìa oái oăm đó? Vậy mà phở vẫn bán hết veo, người ta vẫn múc được đến giọt phở cuối cùng, ai không múc được thì xin cứ tự nhiên nâng bát phở lên mà húp!

Trước sức ép phải vào hợp tác xã, Tường toét nói vợ về quê đón bà Liên - chị gái của bà Tường cùng hai đứa con gái tên là Tâm và Sự ra Hà nội cùng làm thước kẻ và tất nhiên là cùng làm xã viên hợp tác xã do Tường toét làm Chủ nhiệm. Hình như bà Ba vợ cụ Khánh cũng được kết nạp vào hợp tác xã Tường Toét trong giai đoạn này, làm nhân viên kế toán thì phải.

Bà Liên cao ráo hơn bà Tường, gái nhà quê hai con trông mặn mà hấp dẫn. Chồng bà Liên hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên. Chả hiểu hai ông bà nghĩ gì mà đặt tên cho hai cô con gái là Tâm và Sự. Tôi không dám tìm hiểu. Thời buổi chiến tranh, nhiều nhà đặt tên rất có ý đồ, hoặc ý đồ văn chương hoặc theo một khẩu hiệu nào đó. Tôi có người bạn, ba anh em tên là Dân, Quân và Hoàn. Bạn tôi nói là các cụ định đặt tên các con theo câu "Dân quân hoàn thành nhiệm vụ", nhưng mới được ba con thì ông bố hy sinh ngoài mặt trận, đã hoàn thành nhiệm vụ trước Tổ quốc và nhân dân, nhưng không hoàn thành nhiệm vụ đã hứa với bà xã.

Bà Tường cơi ra sân mấy mét vuông, ngay trước cửa gian phòng chật chội của mình cho chị Liên và hai cháu ở. Nóng bức ngột ngạt. Vạn sự khởi đầu nan. Còn hơn ở làng vào hợp tác xã nông nghiệp có mà chết đói sớm?

Trong sân nhà số 10 ngày ngày vang lên tiếng cưa tiếng bào. Hai vợ chồng Tường và bà Liên cùng làm hoặc bà Liên đóng vai điếu đóm bưng bê phụ cho vợ chồng cô em.

Thỉnh thoảng hứng chí Tường Toét cất cao giọng hát mấy bài hát Trung Quốc mà Tường học được từ các cố vấn quân sự nước bạn trực tiếp huấn luyện cho bộ đội ta trước chiến dịch Điện Biên Phủ. Tường hát "Đông Phương Hồng" - bài hát ca ngợi Chủ tịch Mao Trạch Đông, giọng khê đặc mùi thuốc lào nhưng nghe vẫn hay hơn là không có ai hát. Tường rất tự hào về mấy bài hát ngoại quốc này, hát say sưa, hết bài này sang bài khác, tất nhiên tổng số chỉ có ba bài nên hết bài thứ ba thì Tường lại quay về bài thứ nhất. Khán giả nhiệt tình là vài con mèo nằm phơi nắng trên mái nhà và vài ba đứa trẻ con chả có trò gì mà chơi.

Nhờ có Tường mà tôi biết chút ít về nghề làm thước kẻ gỗ cho học sinh. Gỗ mềm, nhẹ, được xẻ ra dài khoảng 25 phân, phơi cho khô, nhưng không phơi dưới nắng trực tiếp, mà được che bằng một tấm cót hay chiếu cũ để nó khô từ từ, không cong vênh. Đó là lý thuyết chứ trên thực tế tôi chưa bao giờ nhìn thấy một cái thước kẻ nào do Tường Toét sản xuất ra mà thẳng cả. Chỉ tương đối thẳng, tương đối không vặn vỏ đỗ. Xin thưa với các nhà nghiên cứu về giáo dục, nếu các vị có công trình nghiên cứu khoa học ăn tiền Nhà nước về việc vì sao cả một thế hệ người Việt chúng ta viết chữ không ngay hàng thẳng lối thì tôi xin có ý kiến là do chúng tôi đã dùng thước kẻ của Tường Toét sản xuất.

Ngoài thước kẻ cho học sinh, Tường toét còn làm thước thợ may. Đây là loại thước dẹt dài từ 50 phân đến một mét, làm từ gỗ tốt, nặng chình chịch. Tường toét dùng một cái khoan vê tay, khoan những lỗ nhỏ gần nhau, tạo ra các vạch đều cách nhau một ly, nửa phân, một phân, mười phân...Tường lấy dây đồng cắm vào các lỗ, cắt sát đầu rồi mài nhẵn, đánh véc ni, để khô rồi chở đi giao cho người buôn chuyến.

Tường ngồi giữa sân, thay đổi chỗ ngồi lựa theo bóng nắng. Hai chân dạng ra, hai tay đều đặn đẩy cái bào, thỉnh thoảng nhấc cái thước kẻ lên, nheo nheo cặp mắt toét kiểm tra xem cái thước đã vuông chưa, đều chưa.

Tôi xin phổ biến một kinh nghiệm quý báu cho các quý ông mắc phải chứng bệnh yếu kém về sinh lý. Đó là nên làm những động tác giống như Tường Toét vẫn ngồi bào hàng ngày: hai chân dạng ra, đều đặn đẩy cái bào về phía trước mỗi ngày cả ngàn lần. Đảm bảo chắc chắn sẽ có kết quả.

Vì sao tôi dám nói chắc như thế? Là vì một ngày nọ, tôi thấy bà Tường bỏ làm, nằm khóc một mình trong buồng. Khóc chán, bà Tường thu dọn quần áo, kéo bà Liên ra bến xe, mua vé cho hai chị em về quê. Mấy hôm sau bà Tường mò lên Hà Nội, về lại nhà số 10, không nói một lời, chỉ có hai con mắt vẫn còn đỏ hoe.

Tám tháng sau bà Liên mới lên Hà Nội, bế theo một đứa con gái mới sinh.

Đó là con của Tường toét.

Cả xóm xì xào xì xầm. Tôi còn bé nhưng cũng đã hiểu là ông Tường ngủ với bà Liên đẻ ra một đứa con. Nhằm ngăn chặn tôi khỏi sa vào những dòng tư tưởng không lành mạnh, cha tôi gọi tôi đến ngồi cạnh, hỏi:

- Theo con thì ông Tường thuộc thành phần giai cấp nào, nông dân hay công nhân?

Tôi chưa được học một khoá chính trị nào, học sinh lớp 7, cuối cấp hai hình như chưa học chính trị. Song vì tính ham đọc sách, tôi đọc tuốt cả những cuốn của Ăng ghen, Lê nin... mà cha tôi để trên giá sách. Tôi đã lõm bõm hiểu thế nào là giai cấp.

Tôi thưa:

- Ông Tường vẫn là nông dân theo nguồn gốc và quá trình giáo dục, hiện nay ông ta làm thợ nhưng không thể nói ông ta thuộc giai cấp công nhân mà chỉ có thể nói là đang tiến đến thành phần dân nghèo thành thị trong thời kỳ quá độ tiến lên Chủ nghĩa Xã hội.

Cha tôi gật gù, không tỏ ra là tán đồng hay phản đối. Điều chủ yếu là ông muốn tôi không quan tâm đến việc đàn ông đàn bà làm gì để có con.

Về điểm này, hình như cha tôi đã sai lầm trong phương pháp giáo dục.

NHÀ SỐ 10 (8) - Cô Mùi

Sat, 18 Apr 2009 07:59:12 +0700

Mời xem:

(Đã in trong tập @lão Hâm dưới tên "Người đàn bà bên lề cuộc đời")

Mùi bằng tuổi tôi, nhưng vì tôi chơi với Đức xồm anh trai Mùi nên Mùi luôn gọi tôi bằng anh, đến bây giờ, già rồi, Mùi vẫn gọi tôi là anh xưng em như hồi ấy.

Hồi nhỏ Mùi bụ bẫm, xinh xắn, cái miệng ít nói mà hay cười. Năm Mùi khoảng mười tuổi, em bị sốt rồi bị teo một chân, may mà không liệt hẳn. Từ đó Mùi đi chân cao chân thấp, thân lắc sang một bên theo nhịp bước chậm chạp của người què. Cũng từ đó, cái miệng em không những ít nói mà cũng ít cười.

Hết lớp bảy phổ thông, Mùi xin đi công nhân, vào làm ở nhà máy Văn phòng phẩm Hồng Hà, chắc là trong ngành công nghiệp nhẹ có một số việc khá nhẹ nhàng, phù hợp với em.

Bọn chúng tôi cứ thế lớn lên, tôi đi học, đi học suốt, anh trai Mùi đi làm, rồi đi bộ đội, rồi lại đi làm công nhân. Mỗi người một con đường, mỗi người một mớ lo toan riêng nên tôi hầu như quên hẳn Mùi, không còn biết trên đời này còn có một người con gái què quặt tên là Mùi nữa.

Khi tôi trở về với khu nhà chật chội mà ở đó chúng tôi đã lớn lên, từng chơi bi đánh đáo, thì Mùi đã sang những năm cuối của tuổi hai mươi. Cô thường mặc bộ quần áo bảo hộ lao động màu xanh công nhân rộng thùng thình, người gầy teo tóp. Mùi có cô bạn thân là Bích, một cô con lai tây đen. Hai cô chơi với nhau, vì chẳng ai chơi với họ. Bích cao lớn, tóc xoăn tít. Có thể một người Châu Phi sẽ thấy là Bích rất đẹp, nhưng con trai Hà nội thì chưa chắc có cùng quan điểm.

Hàng ngày Bích đạp xe đến đón Mùi đi làm, cô đứng chờ Mùi ngoài cổng, bàn chân to đùng gác lên bàn đạp cái xe Liên xô cao lồng ngồng. Mùi tấp tểnh bước ra, leo lên đèo hàng ngồi, tay ôm vòng qua bụng bạn, trông như con nhái cắp vào con ếch. Họ vừa đi vừa ăn sáng, hôm thì gói xôi sắn, hôm thì vài củ khoai luộc. Mùi đút đồ ăn vào mồm cho bạn, họ âu yếm như một cặp tình nhân.

Có lần Bích bị tai nạn giao thông phải nằm viện mất một tuần. Mùi tấp tểnh đi chợ, lúi húi xào nấu món ăn rồi lại bước cao bước thấp mang vào bệnh viện cho bạn. Nhìn bạn đánh bay hết chỗ thức ăn đủ cho ba người, Mùi cười: "Mày ăn như Tây!".

Cô gái lai đen rất khó chịu mỗi khi có người nhắc đến nguồn gốc của mình, nhưng nghe thấy Mùi nói vậy, Bích cũng bật cười rung cả bộ ngực đồ sộ mà hai cô lúi húi mất mấy ngày mới may xong cho Bích cái áo nịt. Thánh cũng không thể tìm ra ở cái đất Hà nội này một cái gì đó cho Bích mặc vừa, ngoài áo bảo hộ lao động.

Cô gái lai đen không biết bố mình là ai, chỉ đoán đó là một ông tây đen nào đó đi càn rồi làm mẹ cô có chửa, phim và truyện về kháng chiến có kể nhiều về chuyện này.

Lâu dần rồi bọn trẻ con cũng không trêu chọc Bích nữa, cô cùng nhảy dây, chơi chuyền với bọn con gái. Lớn lên đi làm cũng thế. Nhưng cái tiếng nói thì thầm ngàn đời về nguồn cội luôn vương vấn trong cô. Nỗi bơ vơ của người ngoài cuộc đã kéo cô đến gần với Mùi - cô gái như một trái chưa kịp chín đã lép, đang đi bên lề cuộc đời.

Hai người con gái đi đâu cũng có nhau, họ dựa vào nhau để khẳng định sự tồn tại của mình, để chống đỡ sự bàng quan của toàn thể thế giới đàn ông giành cho họ. Họ nói với nhau những gì, tôi không thể biết. Họ có thèm một câu đùa suồng sã, một cú sờ nắn của một thằng công nhân ấm ớ cùng làm ca đêm? Làm sao tôi biết được?

Họ đi ăn đám cưới hết lượt những người quen, trả góp cho đám cưới không bao giờ có của mình.

Thế rồi ông bố tây đen của Bích xuất hiện, cái ông lính lê dương ngày xưa đã đè ngửa mẹ Bích - cô hàng xén trong một lần say khướt, và làm thủ tục đón Bích về quê nội. Cá về với nước, Bích thật hạnh phúc.

Hơn một chục ngày, Mùi lăng xăng chuẩn bị các thứ để Bích "về quê". Bích thì bận chở ông bố đen chùi chũi đi tham quan Hà nội, về quê thắp hương cho mẹ cô. Rồi chính cô cũng còn phải đi thăm chia tay hàng xóm, người quen cùng phân xưởng. Cô sẽ rời xa mãi mãi mảnh đất mà cô đã lớn lên, đã sống mấy chục năm trong cô đơn và buồn tủi lẫn tình bạn chân thành của Mùi. Cô cười luôn miệng, cặp môi dày mọng uốn lên dưới cái mũi to bè.

Hôm chia tay, Mùi ra tận sân bay, lần đầu tiên và có thể cũng là lần cuối cùng em có mặt ở sân bay. Hai chị em nói chuyện bình thường như mọi khi. Chỉ đến lúc nhân viên sân bay đến giục Bích vào phòng cách ly thì cả hai mới oà khóc, ôm chặt lấy nhau.

Bạn đọc ơi, bạn đừng bắt tôi phải tả cảnh Mùi từ sân bay về, không có cái buồn nào có thể lớn hơn sự mất mát người bạn thân thiết, nơi bấu víu tình cảm duy nhất của mình.

Mùi còn lại một mình, em không thể kiếm cô bạn thứ hai như Bích.

Tháng ngày lặng lẽ trôi qua. Người ta yêu nhau, cưới nhau, sinh con đẻ cái. Người ta ghen tuông, cãi vã. Người ta làm lành, dắt nhau đi công viên chụp ảnh. Mùi không có tất cả những cái đó.

Một lần Đức, say rượu hoặc là kiếm cớ say rượu, chửi vợ từ chiều đến tối, lôi đủ thứ xấu xa của vợ ra kể lể. Chốc chốc cô vợ không chịu được, vằn mắt lên cãi thì hắn lại bịch cho mấy quả, cô vợ ngồi ty tỷ khóc, réo cả họ nhà chồng ra chửi. Người nhà Mùi khuyên can mãi không được bèn gọi điện nhờ tôi đến nói một câu vì biết Đức chỉ nể mỗi một người trên đời này là tôi, thằng bạn chơi với hắn từ bé.

Tôi đến, lấy can rượu Đức đang uống dở rót cho mình một cốc, ực một hơi hết sạch:

- Thôi Đức ơi, về nhà tao ngủ đi!

Không ngờ Đức dằn mạnh cốc rượu xuống bàn:

- Về nhà ông làm gì? Để thấy ông vợ đẹp con khôn, để tôi càng thấy cái thân tôi là khốn nạn à?

Tôi lặng người, không biết nói gì nữa. Đúng lúc đó Mùi đẩy cửa, không bước vào, chỉ đứng vịn tay vào cửa. Mặt em tái xanh:

- Anh Đức, anh nhìn em đây này, em mong có một người đui què mẻ sứt để lấy, em thèm dù là thằng chồng lếu láo mất dạy mà cũng không có, chị đã nông nỗi nào mà anh tệ thế?

Mùi khóc hu hu, Đức và tôi im lặng.

x x

Sức khoẻ kém, Mùi về hưu mất sức, ngồi bán nước chè đầu ngõ. Khuôn mặt dúm dó, má hóp lại vì răng rụng đã nhiều.

Tôi thường tránh mặt Mùi, nếu có việc phải đi qua thì kiếm đường vòng để khỏi gặp em. Tôi sợ gặp em. Tôi sợ một cái gì đó mơ hồ, rất khó giải thích.

Chẳng hiểu sao hôm vừa rồi tôi ghé qua quán nuớc của Mùi, đầu đội mũ sùp sụp, đeo cặp kính đen to để Mùi không nhận ra tôi trong cái ông đường bệ và sung mãn, gọi một cốc chè Thái và một điếu thuốc Vina. Vừa lặng lẽ uống nước, hút thuốc, tôi vừa nhìn trộm Mùi. Em già quá, mặt như quả bưởi héo. Bàn tay đen đúa run run cầm cốc nước chè trao cho tôi rồi lại run run vuốt những tờ tiền lẻ cho thẳng lại, mắt lơ đãng như không chú ý gì nữa vào thế giới xung quanh.

Hút hết điếu thuốc, tôi đứng lên móc túi trả tiền. Mùi xua tay:

- Anh Thắng ơi, em không lấy tiền của anh đâu. Thỉnh thoảng anh ghé qua thăm em thế này là quý rồi. Cho em gửi lời thăm chị và các cháu anh nhé.

Tôi chạy xe thêm mấy vòng nữa qua những con phố quen thuộc rồi mới về nhà. Những cây bàng tỏa bóng mát cả tuổi thơ tôi còn đó, chỉ có nhà cửa là khác đi nhiều, xây cất nhấp nhô.

Những người đàn ông, những người đàn bà lướt qua trước mắt tôi, kẻ thong dong, người hối hả. Có ai trong số họ để ý đến vẻ thảng thốt của tôi không nhỉ? Mà tôi là gì để họ phải để ý?

Đến như bà hàng nước thọt chân móm mém không chồng không con ở đầu ngõ kia cũng chỉ là một sự bình thường mà thôi?

NHÀ SỐ 10 (5) Hùng què

Thu, 16 Apr 2009 11:32:02 +0700

Mời xem:

Hôm trước tôi đã kể chuyện lão Hợp, để cho liền mạch, hôm nay tôi kể luôn về Hùng em trai của Hợp.

Hùng có vóc người và khuôn mặt giống Hợp, duy có vẻ lam lũ hơn vì Hùng không có số chuột sa chĩnh gạo như Hợp.

Nhà số 10 là một khuôn viên mặt tiền 16 mét, sâu tới 40 mét. Ba nhà 10, 12 và 14 là do một chủ thầu xây nên để bán nên ba nhà giống hệt nhau, gồm nhà chính một tầng xây theo kiểu Pháp có 4 buồng lớn hai buồng xép. Một buồng xép làm nhà vệ sinh, buồng xép kia làm kho. Tường nhà dày 40 phân, mùa hè rất mát, mùa đông lại ấm.

Gia đình tôi ở một buồng phía trước có vi ran đa, cạnh là buồng của nhà Minh Dậu. Hai buồng phía sau là của nhà ông Khánh - anh ruột của Dậu, về sau con cái ông Khánh lớn lên lấy vợ lấy chồng sinh con đẻ cái, chia nhau ở, cơi nới tùm lum, tôi sẽ kể sau.

Sau nhà chính là sân, cuối sân là một nhà bán mái, ngày xưa là ga ra ô tô, bếp, nhà xí và mấy gian nhỏ cho con sen, tài xế ở.

Hai bên nhà chính có lối đi rộng 3m, phía bên trái đổ bê tông cho xe hơi chạy vào được.

Cụ Quế, cô Tâm lùn và hai đứa cháu ngoại trai ở một gian 9m2, chỗ ngày xưa giành cho tài xế. Chị Nhẫn con cả cụ Quế bán cà phê, có chồng rồi nên gửi hai thằng con trai Vân và Ngọc cho bà ngoại nuôi, Vân và Ngọc mỗi thằng một bố, thằng nào cũng kháu khỉnh.

Hùng què cùng vợ con cũng ở một gian tương tự, ngay cạnh gian của cụ Nhẫn, trước kia là chỗ ở của con sen. Tài xế ở cạnh con sen thế không biết tối đến nhà ngói có lẫn với nhà tranh không nhỉ?

Bây giờ nghe việc một gia đình bốn người ở có 9 mét vuông có thể nhiều người không tin. Nhưng thời đó là thế. Hồi đó thấy không đến nỗi chật. Đồ đạc không có, xe đạp cũng không, bố mẹ suốt ngày đi làm, con cái la cà ngoài vỉa hè, cần gì nhà rộng? Tối về ăn xong, mở cái đài ba bóng nghe cải lương hay ca nhạc một chút rồi đi ngủ. Bố mẹ nằm trên giường, hai đứa con ôm nhau ngủ dưới đất.

Hùng què chưa học hết cấp 1. Trình độ học vấn đủ để ngồi từ sáng đến chiều là đọc xong hết tờ báo Nhân dân. Hồi đó muốn mua báo phải có tiền và phải xếp hàng. Cha tôi có báo cơ quan, tối mang về cho cả nhà đọc. Nhớ lại giải vô địch bóng đá thế giới (bây giờ người ta hay gọi là Uân Cắp) năm 1962 tổ chức ở Chi lê, tôi không thể chờ đến tối cha mang báo về mà chạy ra trước cửa Báo Quân đội Nhân dân, có dán báo hàng ngày cho bà con đọc. Người lớn chen nhau, tôi bé, chui xuống dưới họ vẫn đọc tốt.

Người ta bảo con hoang thường thông minh. Điều này không khó giải thích. Các ông thông minh thì thường cái khoản duy trì nòi giống cũng rất tài. Có thông minh thì mới tìm ra cách vựot rào đi "gây hậu quả nghiêm trọng" được chứ!

Hợp và Hùng không biết bố mình là ai. Riêng cái việc cụ Nhẫn có tới hai người con với một người đàn ông cũng đủ chứng tỏ mối tình của họ với nhau ắt không phải là sớm nở tối tàn.

Hợp ma lanh, Hùng vừa thông minh vừa ma lanh. Học thức không đủ dắt cạp quần nhưng hắn rất tài học mót, rất có năng khiếu về máy móc. Là thợ sửa máy ô tô bậc cao, xe nào pan khó là đến tay Hùng. Một lần đứng bên cửa xe chạy thử máy, Hùng bị văng xuống đất, vỡ đầu gối, từ đó 1 chân thẳng đơ không gập lại được nên mới có thêm cái phụ danh là "què". Thỉnh thoảng xí nghiệp cử người về tận nhà đón Hùng đi "nghe máy". Nghe tiếng máy, Hùng có thể phán là máy đang hỏng cái gì.

Không tung tưởi được, Hùng ở nhà chữa đài và lắp đài ba bóng bán lấy tiền. Thời buổi chưa có TiVi, cái radio là cả một gia tài, kiếm được cái đài ba bóng để tối tối có tiếng nhạc tiếng đàn trong nhà là sướng lắm rồi, lại vừa túi tiền với đông đảo bà con lao động.

Đường - vợ Hùng là công nhân nhà máy Văn phòng phẩm Hồng Hà, thân hình khoẻ mạnh, không biết đi xe đạp, toàn đi bộ đi làm, dáng đi chữ bát như lấy chân quét vỉa hè, bộ răng vẩu nhô ra phía trước tạo thêm giáng đi trông giống như con hải cẩu ở Bắc cực.

Đọc đến đây, chắc hẳn bạn sẽ kêu lên: "chuyện Hùng què không có gì đặc sắc!". Tôi cũng đồng tình. Làm sao cho câu chuyện đặc sắc lên được, khi ngoài đời Hùng là một người như thế? Què ngồi một chỗ với cái đài rú rít khi chỉnh trung tần chưa đúng thì làm nên cơm cháo gì.

Qua cái thời đài ba bóng, Hùng theo nghề "gia truyền" - mở quán bán nước chè, Gọi là quán cho oai, chứ đó chỉ là cái bàn gỗ nhỏ, bày vài ba hũ kẹo, mấy bao thuốc lá, khách ngồi lên mấy cái ghế gỗ thấp tẹt, năm xu chén nước cộng với năm xu điếu thuốc là có thể dẩu môi lên chê hết lượt các tổng thống các nước tư bản, các danh thủ bóng đá, hứng lên thì chê luôn cả phe ta. Tất nhiên lâu lâu khi có em nào đi xe đạp qua, ngực ưỡn mông ngoáy thì mấy vị trà đạo vẫn không bỏ qua cơ hội ném theo em một cái nhìn vừa ham hố vừa pha đôi chút khinh mị.

Nói chung Hùng niềm nở vui vẻ với mọi người nên khi hắn mở quán nước ngay trước cổng nhà số 10 cũng không ai tranh chấp hay thắc mắc gì, ngược lại cũng có cái lợi là cả số nhà vô hình trung có được một cơ quan thường trực luôn trông coi không cho kẻ cắp lọt vào.

Bà xã tôi được người ta cho một cái áo măng tô dạ cực đẹp, màu nhã, tôi chưa từng thấy có cái áo măng tô nào đẹp đến thế, dù đã đi mòn khá nhiều giày trên nhiều đất nước XHCN Đông Âu. Cáo áo này của Anh quốc, may bằng một loại dạ thượng thặng, mềm mại, đường kim mũi chỉ xứng danh một Nhà may nổi tiếng. Tôi cam đoan là vào khoảng sau năm 1975, ở Hà nội không thể có cái thứ hai.

Bà xã tôi làm truyền hình, hay phải trực đêm. Một lần mùa đông trời mưa nhấm nhẳng, đi khuya về, đồng chí ấy ngại không mang áo măng tô ướt vào nhà mà treo ngay trên chiếc xe đạp để trước cửa buồng. Thường thì xe đạp ướt vẫn hay để đó, ráo nước mới mang vào nhà. Loay hoay cho con uống sữa, quay ra thì chiếc áo măng tô đắt tiền đã không cánh mà bay!

Xót của, giận kẻ cắp, vợ tôi cắn môi đứng lặng người. Người hiền lành chỉ biết phản ứng có thế. Tôi thì, như bất cứ một thằng đàn ông nào khác, xót của, thương vợ mất cái áo quý, chả biết dồn cái cáu của mình vào đâu, dồn vào ngay chính nạn nhân. Tôi quát:

- Đã dặn cô nhiều lần rồi, mà không chịu cảnh giác. Thôi từ mai chịu khó khoác chăn đi làm nhé!

Nghe tiếng ồn ào, hàng xóm chạy sang. Hàng xóm của ta chưa ồn ào người ta đã nhanh chóng chạy sang xem có việc gì, huống hồ lại nghe thấy giọng tôi, một cái giọng ít khi cất cao. Hùng cũng tập tễnh chạy lên, lầm bẩm chửi: "Lịt cái con mẹ thằng lào nấy cắp. Đây chắc chắn nà người trong xóm nhà mình thôi, cổng khoá kín thế kia ai mà trèo vào được?"

Sáng hôm sau tôi lọ mọ đi mua cho bà xã cái áo ấm khác, tàm tạm, so với cái áo vừa mất thì nó chỉ đáng coi như mảnh chăn len đắp lên người.

Chuyện gì rồi cũng qua, chúng tôi quên dần cái áo măng tô made in England đó.

Thế mà một hôm tôi nhìn thấy nó, trên người một cô gái đang ngồi sau xe Honda của một người đàn ông, chạy về hướng Thanh Xuân. Tôi tăng ga vọt theo. Cái xe rẽ vào một ngõ nhỏ, tôi vẫn bám sát. Đôi trai gái dừng lại trước một nhà trọ kín đáo. Tôi bỗng phanh xe gấp, quay mặt đi hướng khác.

Người đàn ông đó là Hùng què.

NHÀ SỐ 10 (4) - Gia đình tôi

Wed, 15 Apr 2009 11:46:53 +0700

Mời xem:

Năm 1957 cha tôi được "sửa sai". Trên mời cha tôi ra Hà nội nhận công tác. Dịp chỉnh huấn năm 1953 riêng cơ quan cha tôi có 7 người tự tử. Họ bị khép nhiều tội mà họ không hề mắc. Không ai tìm ra cha tôi có tội gì. Cha bị ghép là xuất thân con nhà quan lại, bản thân thành phần tiểu tư sản, theo cách mạng chưa chắc đã thật lòng. Không thật lòng thì có thể làm cho địch, biết đâu đấy?

Cha tôi không tự tử. Sau này cha nói là một phần do cho đến năm đó cha chưa hề biết mặt tôi. Cha sợ nếu chết đi thì tôi sẽ khổ vì không có cha, hoặc có cha nhưng cha mang tiếng phản động (vì mình chết rồi, lấy ai thanh minh).

Từng là thư ký của tướng Nguyễn Chí Thanh, đang là Trưởng ban Chính trị Công an Thừa thiên, cha tôi được (hay bị) thuyên chuyển ra Nghệ an chờ nhận công việc mới.

Qua đường dây liên lạc, cha nhắn tin đón mẹ con tôi lên chiến khu. Phải lần thứ hai chúng tôi mới đi thoát. Du kích đưa chúng tôi lên rừng, bố trí ở trong một căn nhà lá. Sáng hôm sau cha và mấy người trong cơ quan mới đến. Trong số những người mặc bộ bà ba đen, đeo xắc cốt giống hệt nhau, tôi vẫn đoán ra ai là cha mình và lao vội vào lòng ông.

Sau một tháng đi xuyên rừng, chúng tôi mới ra đến Nghệ an. Đoạn nào dễ đi thì tôi tự đi, chỗ hiểm trở thì có người cõng tôi. Tôi mới 6 tuổi. Vì hầu hết là đi ban đêm nên chủ yếu là tôi được cõng. Tôi đi qua những địa danh mà sau này tôi không bao giờ quên. (Hôm đầu tháng Tư vừa rồi tôi về Lệ Thuỷ, thăm quê của nhà thơ Trần Quang Đạo, đại tá Thọ bạn của Đạo khoe ở vùng này có một suối nước nóng 103 độ C, tôi nói tôi biết rồi, luộc trứng ăn được, nhưng hơi nồng vì trong nước có nhiều lưu huỳnh. Thọ ngạc nhiên: "Anh tới suối nước nóng này bao giờ?", tôi nói là từ năm 1953, Thọ tỏ ra rất thú vị).

Qua đất Hà Tĩnh có một đọan chúng tôi được đi "xe lửa" (một toa xe hàng còn sót lại, do người đẩy trên quãng đường sắt vẫn còn ray). Ngồi chen chúc trên sàn xe nhưng ai cũng thấy sướng sau những ngày đi bộ xuyên rừng hai chân nứt nẻ toé máu.

Chúng tôi được bố trí nghỉ một ngày ở nhà cụ Phan Châu Trinh. Tôi còn nhỏ quá, không biết cụ Phan Châu Trinh là ai, thấy mọi người nói về cụ với lòng ngưỡng mộ sâu sắc, con tim trẻ thơ của tôi ghi sâu tình cảm với cụ ngay từ lúc đó.

Ra đến Nghệ an, cha tôi mới biết là mình bị chuyển sang làm thuế vụ. Ông kiêu hãnh vứt trả quyết định, bỏ về ở Nam Vân - Nam Đàn. Phải chăngtừ ngày ấy, định mệnh đã gắn tôi Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4 vĩnh viễn với mảnh đất Nam Đàn?

Ở Nam Đàn mấy tháng thì hoà bình lập lại, đất nước bị chia làm hai miền. Bà ngoại tôi chỉ có hai người con gái, mẹ tôi là con đầu, cậu tôi đã chết đuối năm lên mười tuổi. Ông ngoại tôi ghét thực dân Pháp, bỏ quan (tôi không biết ông làm chức quan gì, chắc là chức nhỏ thôi, Tôn thất, có ít chữ nghĩa thể nào chả được một chức quan) theo bạn sang Lào làm ăn, bị ngã nước chết khi bà tôi mới 27 tuổi. Bà ở vậy nuôi con. Bà yêu tôi lắm. Những năm ở Huế, tôi sống với bà là chính. Những lần bị Tây đuổi, bà một bên nách là tôi, bên kia là gói vài cái áo quần và cuộn thuốc Cẩm Lệ.

Đất nước chia cắt, nhớ thương con cháu quá, bà dắt dì tôi đi xuyên rừng ra Nghệ an tìm chúng tôi, bỏ lại sau lưng nhà cửa ruộng vườn và cuộc sống no đủ, dấn thân vào quãng đời gian khổ mấy chục năm trên đất Bắc chiến tranh và nghèo đói. Mẹ tôi dệt vải, nhuộm nâu còn bà giã lá gai làm bánh mang ra chợ bán. Có lần bà ngủ gật, chày giã phải tay, ngón cái từ đó bị tật, cong queo cầm điếu thuốc lá rê...

Sau đó cha tôi mua nhà và mảnh ruộng ở Thịnh Sơn, Anh Sơn. Ông quyết định về làm ruộng. Không hẳn là ông thấy cần tự cải tạo lao động, mà ông không có việc gì để làm, ngoài việc tối tối đi dạy bình dân học vụ. Ông làm thơ, những bài thơ ông làm thời cải cách ruộng đất sau này ông đốt hết và vĩnh viễn không làm thơ nữa, trừ những bài thơ khóc bạn đọc ở đám tang những người bạn ra đi trước ông. Ông cũng không thích tôi làm thơ, bài thơ nào tôi viết ra ông cũng xé đi hoặc cất giữ rất bí mật. Ông muốn tôi theo đuổi con đường khoa học kỹ thuật, tránh xa chuyện văn chương, vì vậy mãi tới năm 56 tuổi, khi cha tôi đã mất rồi, tôi mới tí toáy viết lách.

Như đã nói, năm 1957, trên mời cha tôi ra Hà nội nhận công tác, hình như có sự can thiệp của chính Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, điều này tôi không dám chắc vì tính cha tôi ít khi nói chuyện với con cái về công việc của mình, tôi chỉ nghe mẹ nói thế. Ông từ chối về lại ngành công an. Những người bạn vào sinh ra tử năm nào nhưng đã "đấu tố" ông trong chỉnh huấn nay vẫn còn đó, ông không muốn làm việc với họ nữa. Thế là ông về làm biên tập viên ở Nhà Xuất bản Sự Thật, nay là NXB Chính trị quốc gia. Ông chơi thân với ông Minh Tranh, Giám đốc Nhà xuất bản, người sau này bị cho là thuộc nhóm xét lại. Bởi vậy cha tôi cứ lẹt đẹt ở chức Trưởng phòng chính trị cho đến lúc về hưu, mặc dù từng tham gia dự thảo nhiều văn kiện quan trọng của Đảng và lãnh tụ. Sau này, khi đã già, mắc bệnh pa-king-sơn, ông không tự đi được nữa, song năm nào dịp tết cũng bảo tôi lấy xe đưa ông đi thăm ông Minh Tranh.

Vài tháng sau cha tôi được phân một phòng 24 mét vuông trên tầng hai ở 169 Mai Hắc Đế, tiêu chuẩn độc thân. Cha đón mẹ tôi ra Hà nội trước, bà ngoại ở lại, bán nhà bán ruộng xong thì đưa tôi ra Hà nội.

Tôi có hai cái bình minh đáng nhớ ở Nghệ an. Một lần đi thuyền trên sông Lam. Sương khói lãng đãng trên sông, xa xa là những ngọn núi tím mờ, bãi ngô xanh mướt hai bên bờ sông, tiếng hò lan trên mặt nước, thấm vào đâu đó trong không gian tuyệt đẹp bao quanh. Và lần hai là khi bà cháu chúng tôi dắt nhau đi lúc tờ mờ sáng, sau lưng là 4 năm thơ ấu của tôi, là nấm mộ cô em gái tôi chết khi mới mấy tháng tuổi chỉ vì không có vài viên thuốc cần thiết. Chó sủa ăng ẳng tiễn đưa chúng tôi ra đi không ngày trở lại.

(Còn tiếp)

NHÀ SỐ 10 (3) - Lão Hợp

Tue, 14 Apr 2009 20:35:45 +0700

- NHÀ SỐ 10 (1) - Cái xu-chiêng http://pcthang.vnweblogs.com/post/2432/85876

- NHÀ SỐ 10 (2) - Đức xồm http://pcthang.vnweblogs.com/post/2432/90556

Lão Hợp là con cụ Nhẫn. Cụ Nhẫn tên thật là Quế nhưng người ta gọi là Nhẫn theo tên người con gái đầu của cụ. Khi tôi biết cụ thì cụ đã ngoài sáu mươi, bán nước chè chén dưới gậm cầu. Nhan sắc một thời oanh liệt vẫn còn chưa phai dấu ấn, nhất là nụ cười lúc nào cũng đỏ au nước trầu.

Người ta bảo cụ Nhẫn ngày trước rất đẹp, làm nghề gì không rõ nhưng mỗi người con của cụ là từ một ông bố. Riêng Hợp và Hùng là hai anh em chung bố.

Cụ Nhẫn có nhiều con, người nào cũng có sắc và tài vặt, trừ cô út lùn một mẩu, thường gọi là cô Tâm lùn. Từ từ tôi sẽ kể về gia đình cụ Nhẫn, hôm nay kể về Hợp.

Khi gia đình tôi dọn về ở nhà số 10 thì Hợp không ở đấy, chỉ lui tới thăm mẹ là cụ Nhẫn nên tôi biết Hợp. Khi đó tôi 15 tuổi, Hợp khoảng ba mươi, tôi gọi Hợp bằng anh. Bây giờ Hợp chắc ngoài 75, già rồi, nên tôi đặt tên truyện ngắn này là "Lão Hợp".

Hợp không cao, người đậm, ăn trắng mặc trơn nhưng nước da có màu tái bì bì của người hay thức khuya. Vào những năm 60 của thế kỷ trước, khi ai cũng gầy gò thì Hợp thuộc loại béo tốt, tóc luôn chải sáp bóng nhẫy, chiều chiều cưỡi xe đạp Pờ-giô lượn vài vòng phố, miệng phì phèo điều thuốc Điện Biên - thứ thuốc mà chỉ cán bộ bìa C trở lên mới có tiêu chuẩn cung cấp mỗi tháng dăm bao - rồi ra quán bia ở Ô Quan Chưởng làm dăm vại trước khi về ăn cơm.

Cặp mắt Hợp đen, nhỏ và sắc. Lông mày rậm.

Nghe dân tình xì xào Hợp là cộng tác viên của Công an, cha tôi không tin. Ông nhờ người quen bên Sở Công an tìm hiểu giúp thì đúng thế thật.

Trước đó vài năm, học chưa hết lớp 4, Hợp vô công rồi nghề, bắt mối với một đường dây buôn thuôc phiện từ Tây Bắc về Hà Nội. Sau quả đầu tiên trúng đậm, Hợp lật kèo, báo công an rình bắt tại chỗ cả băng buôn lậu đang giao nhận lô hàng thứ hai. Đường dây buôn lậu bị phá, Hợp được công an giam mấy tháng nghi binh, sau được cấp môn bài ngồi sửa đồng hồ ở Cửa Nam. Mấy tháng trong tù, Hợp khoe là để học nghiệp vụ. Lão cứ nửa kín nửa hở mình là điệp ngầm để dọa bọn trẻ con chúng tôi.

Từ đó Hợp ung dung ngồi sửa đồng hồ ở một điểm đầu mối gần ga Hàng Cỏ, gần bến xe điện Cửa Nam. Trong lúc sửa cho khách, lão bắt chuyện, giở giọng chống chế độ ra than vãn, ai vô tình a dua theo là lão cho vào sổ đen. Hoặc là chuyện buôn bán mánh mung, làm ăn lừa đảo v.v. lão đều ghi nhớ hết. Đêm đêm lão đi đánh bạc, chơi gái. Ổ bạc nào lão không lai vãng ít nhất ba tháng thì ổ đó sẽ bị cất vó.

Nhờ cái thế cộng tác viên, Hợp không phải đi nghĩa vụ quân sự, ung dung và phởn phơ giữa đời, coi đám cán bộ nhà nước như cha mẹ tôi không là cái đinh rỉ gì.

Hồi đó Hợp đã có vợ và hai con. Nhưng rồi lão cặp với mụ Loan, hơn lão năm tuổi. Mụ Loan bán hàng ở phố Hàng Mã, người đẫy đà phốp pháp rất chi là gợi mở. Chồng buôn lậu bị bắt đi tù ba năm, người đàn bà ba mươi lăm tuổi phừng phừng sức sống ấy dụ Hợp về nhà, cho ăn uống no say rồi đùa bỡn thân xác với lão. Hợp quen thói trăng hoa, cái thói trăng hoa di truyền từ trong máu bây giờ được dịp phát tiết, lão cũng chỉ định chơi bời ăn uống cho vui chứ không tính chuyện lâu dài.

Một hôm vợ lão bắt quả tang Hợp đang chở Loan đi trên đường Thanh niên (hồi đó đường Thanh niên là địa điểm lý tưởng cho các đôi tình nhân dạo chơi hoặc ngồi... vặt cỏ), chì chiết cấu véo Hợp hồi lâu mà Hợp chỉ cười: "Vì công việc mà tao phải đi với nó, chứ loại gái vừa già vừa xấu như con mụ Loan thì ai mà yêu!".

Tin hay không thì vợ lão Hợp cũng phải chịu.

Loan và Hợp tiếp tục hú hí với nhau, quên ngày quên tháng. Bỗng có tin chồng Loan sắp mãn hạn tù, bắn tin ra là lão sẽ xin tí tiết thằng nào dám cắm sừng lão trong khi lão đi vắng.

Hôm đó mụ Loan làm gà gọi Hợp đến ăn, có chai rượu Làng Vân sủi tăm đặt cạnh mâm. Loan và con gái là Liên ngồi ăn cùng Hợp. Liên mười sáu tuổi, mông mẩy ngực nẩy, má phính đào tơ trông rất bắt mắt. Hợp cũng đã nhiều lần hấp háy mắt nhìn trộm Liên, có lần bóp mông nó, nó cười ré lên như trẻ con: "Chú này, chú làm cháu đau thế!"

Ăn xong, chuyện phiếm một lúc, mụ Loan kêu to lên là thôi chết rồi, để quên nải chuối dưới nhà, vội chạy đi lấy. Ra ngoài, mụ đóng cửa, vặn khoá cái rẹt, nói vọng vào:

- Hợp ơi, cứ vui vẻ đi nhé!

Hợp vừa là con hổ đói, vừa là gã say rượu, ngay lập tức đè nghiến Liên xuống đất, xé toạc luôn cái quần lụa đen khá đắt giá thời bấy giờ của Liên...

Nửa tháng sau, Loan bỏ tiền ra làm đám cưới cho Hợp và Liên lấy nhau, trước đó rỉ tai mấy bà bạn buôn là hai đứa lỡ dính trấu rồi, phải cưới gấp. Loan mua nhà cho hai con, con gái và con rể ra ở riêng. Hợp để lại nhà cho vợ cũ, chả thèm tranh chấp làm gì, thế là càng được tiếng là người tử tế.

Khi chồng ra tù, mọi tin đồn bậy bạ là Loan với Hợp từng cặp bồ với nhau đều được Loan phủi sạch hết: "Hồi đó thằng Hợp hay lui tới là để tìm hiểu con Liên ông ạ. Ai bảo ông làm ăn không khéo để bị đi tù, tôi ở nhà một mình suốt ngày lo chợ búa, làm sao giữ nổi con gái? May mà thằng Hợp cũng là thằng tốt, làm ăn được và cũng biết kính trọng chúng ta."

Thằng chồng bị mọc sừng đành phải ngậm bồ hòn làm ngọt, chứ biết làm gi bây giờ?

Tôi còn nghe nói hồi con Liên đẻ con, bà ngoại sang chăm con gái, hình như có nhiều lần mụ và lão Hợp ôn tập lại chuyện giường chiếu ngày xưa, tuy nhiên việc này tôi không dám chắc lắm.

Năm 1985 tôi rời nhà số 10 đi ở chỗ khác, ít khi gặp lão Hợp. Mãi sau này tôi mới nghe nói lão thôi chữa đồng hồ, về làm tổ phó dân phố, sáng sáng chiều chiều đọc ở trên loa phóng thanh của tổ, thúc dục bà con làm vệ sinh những nơi công cộng và vận động phong trào xây dựng gia đình văn hoá mới.

Ông Việt kiều dzỏm

Thu, 19 Mar 2009 10:06:56 +0700

Ông Việt kiều dzỏm

Ông Trọng là Việt kiều Mỹ. Năm 1975 miền Nam hoàn toàn giải phóng, ông đang học Y khoa Sài gòn. Ra trường, cuộc sống khó khăn, nghe bạn bè rủ rê, ông vượt biên sang Mỹ.

Phải học lại từ đầu. Cắn răng mà học.

Bây giờ ông đã là một vị bác sỹ có tên tuổi ở Cali, là chủ ngôi biệt thự giá mấy triệu đô ở San Jose. Tôi không biết ông này ở bên Mỹ có uy tín đến mức độ nào, chỉ được nghe kể là vào thời điểm rất khó xin visa đi Mỹ thì người nhà của ông vẫn xin được, vị quan chức của Sứ quan Mỹ chỉ cần nhìn vào tờ khai tài sản và thu nhập cá nhân của ông ta là ok liền. Tôi cứ tưởng là bọn tư bản nó đểu, chăm chăm phục vụ người giàu, sau mới biết là nếu người ở Mỹ có đủ điều kiện kinh tế để tiếp đón và "bao" nổi khách nước ngoài thì Sứ quán mới cho khách sang Mỹ thăm người đó, bởi nếu không thì ai nuôi khách?

Năm nào ông Trọng cũng đưa vợ con về Việt nam thăm gia đình nội ngoại. Nội ở thành phố Hồ Chí Minh, ngoại ở Hà nội. Tôi có đôi lần gặp ông ta khi đến thăm nhà một người bạn, người này chính là bố vợ của ông Trọng.

Qua một vài lần tiếp xúc, tôi thấy ông Trọng là Việt kiều dzỏm.

Thứ nhất là ông ấy không béo tốt, không có mỡ ở bụng, ở má như nhiều quý ông quý bà Việt kiều khác. Ông dùng ít chất bột, thích ăn rau xanh. Ông ăn mặc giản dị, quần kaki, áo sơ mi màu trầm trầm, không chói mắt. Lúc tôi ngồi nói chuyện với ông Trọng, nếu chỉ căn cứ vào quần áo, có khi người ngoài lại tưởng tôi mới là Việt kiều còn ông Trọng chỉ là anh cán bộ ở Phú Thọ về chơi.

Thứ hai là ông Trọng thích đi các chùa, ông luôn mồm tấm tắc khen Hà nội có nhiều di tích, nhiều danh lam thắng cảnh. Ông bảo Hà nội có nhiều hồ, quý lắm. Ông dành nhiều thời gian đi các nơi đó, ngắm nghía, thích thú và chụp rất nhiều ảnh.

Thứ ba là ông không bao giờ chê bai Hà nội bẩn, Hà nội bụi, Hà nội lộn xộn, Hà nội nói tục, Hà nội hay cãi nhau v.v. Ông cũng không bao giờ khoe ở bên Mỹ chúng tôi cái này hay lắm, cái kia tuyệt lắm, cái nọ cực kỳ.

Được người nhà dẫn đi mua mấy thứ làm quà, ông cũng hỏi han, mặc cả kỹ lưỡng chứ không tỏ ra ta là người có nhiều tiền tiêu văng mạng. Thế nhưng khi đến Ngũ Hành Sơn, thấy bộ bàn ghế bằng đá đẹp quá, ông không chần chừ rút ví trả ngay 2.800 USD, trong đó bao gồm cả phí vận chuyển bộ bàn ghế đến tận nhà ông ở bên Mỹ.

Duy nhất có một lần ông bộc lộ sự kinh hoàng là lần ngồi ngay ghế đầu chiếc xe bốn bánh do chú em rể lái đi trên đường Hà Nội. Đi được một đoạn, mọi người thấy hai mắt ông nhắm tịt, cả người ông cứng đơ. Hỏi ra mới biết là ông luôn có cảm giác xe của ông như sắp đâm vào xe khác. Thế thôi, ngoài ra ông không hé nửa lời chê bai giao thông ở Việt nam là lộn xộn nhất nhì thế giới, cái điều ông không nói ra thì cũng đã quá rõ.

Lúc đầu tôi cho là ông Trọng tính tình cẩn thận, ít phát ngôn. Sau tôi hiểu ông là trí thức đích thực. Người trí thức chân chính là người có một nhãn quan khách quan và tích cực. Ông hiểu Việt nam đang còn nhiều vấn đề cần giải quyết, ông tin là những cái lạc hậu, những cái ấu trĩ rồi sẽ được dần dần khắc phục, cái tốt đẹp sẽ dần dần đến. Ông cũng thừa hiểu ở ngay chính nước Mỹ, một nước được coi là hùng mạnh nhất hiện nay trên thế giới cũng không phải là đã hết những vấn đề đau đầu.

Rõ ràng là ông Trọng không giống nhiều Việt kiều khác, những kẻ phách lối nhờ rủng rỉnh mấy tờ xanh trong túi, những kẻ luôn vỗ ngực bồm bộp làm như họ là đại diện duy nhất cho "thế giới tự do", luôn mồm chê bai xã hội, con người Việt nam. Họ nhảy vào bàn luận, dạy khôn người khác cả trong những lĩnh vực mà họ không phải là chuyên gia. Những chuyên gia không thèm nói chuyện với họ, thì họ lại tưởng là người ta chịu thua, càng dương dương tự đắc...

Cuối năm nay, ông Trọng và gia đình sẽ lại về Việt nam, ra Hà nôi khoảng một tuần.

Tôi còn nhớ như in lần vừa rồi, ngày 28 tháng 12 năm 2008, ông Trọng đáp xuống sân bay Nội bài đúng 5 giờ chiều, phi ngay về Hà nội, không kịp thay quần áo, lại kiếm taxi chạy ngay ra sân Mỹ Đình xem trận bóng Việt nam - Thái lan để rồi đi bộ ra về hơn 7km trong biển người Hà nội đang hò reo "Việt nam vô địch!". Hôm sau bằng giọng khản đặc, ông Trọng khoe với tôi:

- Cả đời mê bóng đá, không mấy khi được xem một trận bóng như thế đâu bác ơi!

Chán chưa? Một ông giàu có, thành đạt, danh giá ở Mỹ mà ăn nói thế ư, mê một trận cầu ở cái vùng trũng Đông nam Á thế ư?

Bây giờ chắc chắn bạn đọc sẽ đồng ý với tôi là ông Trọng - Việt kiểu dzỏm!

Quá dzỏm!

Cỏ may

Thu, 29 Jan 2009 12:25:16 +0700

Lời nói trước:

Tôi viết truyện ngắn "Cỏ may" từ tháng 7/2006, năm 2007 tôi sửa lại, bổ sung nhiều chi tiết, để rồi bị... chê là rất dở. Phần lớn lời chê của bạn bè là câu chuyện không thực tế, khác xa thực tế.

Việc viết ra một truyện mà không thành công âu cũng là bình thường, song tôi rất "cú" vì bạn bè chê là ông này chỉ ở trên mây trên gió, không biết gì về tình yêu thời hiện đại.

Hôm nay tôi viết lại lần thứ 3, coi như quá tam ba bận. Nếu bạn bè lại tiếp tục chê thì thôi, từ nay tôi không viết chuyện tình cảm nữa, coi như khẳng định mình không có năng khiếu viết thể loại này.

Cỏ may

Công việc đã vãn, báo cáo quý 2 và 6 tháng đầu năm cũng đã làm xong, trời nóng như đổ lửa, mọi người tranh thủ đi phép, kẻ lên rừng, người xuống biển, riêng Lan xin cơ quan cho nghỉ mấy ngày về quê ăn cưới đứa cháu. Chồng Lan, cũng như mọi khi, không bao giờ phản đối vợ điều gì, anh gọi điện nhờ người quen mua vé giường nằm cho vợ và tự mình đi mua sắm mấy thứ để vợ mang về quê.

Con tàu hối hả chạy trong đêm, mang nàng xa dần hiện tại, quay trở về thời thơ ấu, trở lại vùng quê nghèo lam lũ. Tiếng còi tàu như giục giã cái gì đó, như nguyện cầu một điều không bao giờ có được. Nàng lặng lẽ nhìn qua ô cửa sổ, thấy nhà cửa, xe cộ và những khuôn mặt người lướt qua. Những số phận xa lạ đang vội vàng xuôi ngược trong đêm, mỗi người một mục tiêu để đến.

Nàng có mục tiêu nào trong chuyến đi này? Một mục tiêu mơ hồ, dường như không tồn tại, có lẽ nàng muốn sống một mình, sống cho riêng mình một lúc nào đó chăng?

Sáng sớm tinh mơ, Lan từ từ bước ra khỏi nhà ga xép, nơi thậm chí chả ai thèm soát vé, mà nếu có người đứng soát vé, hẳn cũng sẽ nhận ra ngay cái Lan ngày trước nhà ở ngoài bãi, cái Lan nổi tiếng xinh đẹp nhất vùng một thời.

May sao, không ai nhận ra nàng, kể cả tay xe ôm mặt đen nhẻm cùng cái xe cũng không kém phần đen đúa. Hắn làm nàng buồn cười khi vội vàng lấy cái mũ mềm đang đội trên đầu lau yên xe cho người đàn bà quý phái ngồi, mặc dù nàng đã quá quen với cảnh nhiều đàn ông sững sờ, lúng túng khi lần đầu tiên gặp nàng.

Buổi trưa nàng bận đám cưới đứa cháu. Người ta dựng cái rạp có khung làm từ những ống nước và quây vải, trang trí hoa hoét. Tiếng nhạc xập xình từ mấy thùng loa giả đồ ngoại, nghe lùng bùng tiếng bass và nheo nhéo mấy bài anh anh em em đầy phản cảm.

Ông chú nàng mặt đỏ phừng phừng, cố xếp nàng ngồi cùng một mâm với các quan chức trong xã. Cả xã chỉ có nàng là thành đạt nhất, ngồi vào mâm chức sắc là hợp lý, tuy nàng chỉ là đàn bà. Mà mấy ông kia, tuy là quan xã nhưng cũng chỉ là mấy ông nông dân không hơn không kém, được ngồi với bà Phó Phòng tài vụ một cơ quan ngang bộ ở Thủ đô, mà bà này lại là vợ một ông giáo sư tiến sỹ có tên tuổi, nổi tiếng không riêng gì ở Việt nam mà cả trên thế giới...

Chiều nàng tranh thủ đi thăm bà con và hàng xóm, chia quà cho mọi người. Buổi tối đến lúc nào không hay, cả nhà còn bận bên đám cưới, nàng tìm thấy mấy củ khoai lang lăn lóc dưới gầm chạn, quyết định nướng khoai ăn thay bữa. Không gì thú bằng nướng được củ nào, ăn luôn củ đấy. Khoai nóng rẫy tay, vừa thổi vừa ăn, nàng bật cười khanh khách như trẻ con. Xong rồi nàng ra giếng tắm. Cạnh giếng có quây mấy tấm phên, gọi là nhà tắm. Trăng đã lên đầu ngọn tre, còn mấy hôm nữa mới đến rằm, nhưng trăng đã khá sáng, ánh trăng lung linh chiếu lên cơ thể nàng, làm cho những đường cong trên cơ thể viên mãn của nàng càng trở nên huyền bí và thơ mộng. Giữa mùa hè mà nước giếng lạnh buốt, nàng dội từ đầu đến chân, khoan khoái cảm nhận cái mát lạnh của dòng nước và lặng lẽ ngắm những dòng trăng chảy dọc thân mình, từ bộ ngực đầy đặn và cứng mẩy xuống cặp đùi rắn chắc của một người đàn bà đẹp và có cuộc sống lành mạnh.

Nhìn xuống ngực mình, nàng bỗng nhớ lại cảm giác khó chịu xảy ra hơn mười năm trước. Thời gian đó chồng nàng đang đi làm luận án tiến sỹ ở nước ngoài, nàng một mình nuôi con. Nhiều người đàn ông tuởng đó là cơ hội để đến với nàng, thậm chí Hà, cậu bạn kém nàng hai tuổi cùng học đại học với nàng cũng tranh thủ những lần hội lớp, rỉ tai nói về mối tình đơn phương ấp ủ bấy lâu nay. Nàng chỉ cười, không giận Hà, coi chuyện đó cũng là bình thường có thể xảy ra giữa những người bạn. Chỉ có một lần duy nhất, khi Lan đang cắm cúi với những con số thì ông trưởng phòng bước vào, đưa cho nàng bản tổng hợp số liệu tháng. Thấy không còn có ai trong phòng, ông trưởng phòng vừa nói lớn: "Cô xem lại chỗ này, hình như phải điều chỉnh một chút?" vừa thò tay bóp vú nàng. Nàng đờ người vì bất ngờ và giận dữ, không thể phản ứng gì. Ông trưởng phòng tưởng nàng ưng thuận, rà tay xuống phía bụng dưới nàng, tiếp tục nói to: "Chỗ này thì tôi thấy là ổn rồi đấy!". Bằng một động tác mạnh mẽ đến bất ngờ, nàng gạt tay gã đàn ông khốn nạn kia ra, miệng rít lên: "Anh ra khỏi đây ngay!"

Cảm giác một bàn tay hôi hám chạm vào ngực mình bất chợt làm nàng rùng mình, vội vàng mặc quần áo, lững thững đi về phía đê, nơi hồi bé nàng vẫn lang thang thơ thẩn chơi một mình.

Ai cũng ghen tỵ với nàng. Nàng là mẫu hình của sự thành đạt và hạnh phúc. Học xong đại học, nàng được giới thiệu làm quen với một chàng kỹ sư học ở Nga về. Anh đẹp trai, con nhà tử tế, và anh cũng tử tế. Lấy nhau được mấy năm, khi nàng đang mang thai bé Nga (anh muốn đặt tên con như vậy để kỷ niệm nước Nga) thì anh đi nghiên cứu sinh. Ở Nga anh chỉ biết lo học và lo dành dụm tiền mua hàng gửi về cho nàng có điều kiện nuôi con. Hai người chỉ có một cô con gái, anh là con thứ nên cũng không bị áp lực phải có con trai. Anh nói đẻ thêm con thì em vất vả, sức khoẻ suy giảm, anh không muốn.

Anh là người trọn vẹn với gia đình, anh tận tuỵ với vợ con. Anh nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình, đầy đủ tới mức việc sinh hoạt vợ chồng được anh coi là biểu hiện cao nhất và duy nhất của tình vợ chồng. Anh tích cực làm việc đó, hùng hục như một ông thợ cày. Ngoài ra, nàng là một sở hữu của anh. Người ta quen với vật sở hữu, không còn cần khám phá nó nữa.

Nàng tôn trọng anh và nàng chưa một lần có ý nghĩ gì về một người đàn ông nào khác. Anh biết điều đó và yên tâm làm những công việc của mình, ở cơ quan cũng như khi lên giường ngủ với nàng.

Một trong nhiều điều không giống nhau giữa hai người, đó là nàng rất yêu thơ, còn anh thì không. Đối với anh, mọi việc phải trật tự và rõ ràng ngăn nắp. Công việc của anh là những công thức chặt chẽ, logic và anh sống theo một kỷ luật cứng nhắc. Nhạc thì anh chỉ nghe nhạc cổ điển. Và khi làm tình, anh làm theo một công thức có sẵn, không biến hoá và hình như không rung động.

Còn nàng, nàng rất thích đọc những vần thơ của Xuân Quỳnh, thích nghe nhạc Trịnh Công Sơn. Thỉnh thoảng nàng cũng làm thơ, chép vào một quyển sổ xinh xinh nhưng không cho ai đọc cả.

Trăng đã lên khá cao và nàng đã ra đến chân đê. Tìm một chỗ cỏ dày và sạch, nàng từ từ nằm xuống, ngửa đầu nhìn lên bầu trời mùa hè trong vắt. Trăng thanh khiết và dịu dàng. Những vì sao lấp lánh, như ngày xưa khi nàng còn bé và có thể sau này, khi không còn có nàng trên cõi đời này, thì những ngôi sao vẫn lấp lánh như vậy?

Phía xa là cái điếm canh đêm của bao nhiêu thế hệ trẻ chăn trâu và của những chàng trai cô gái mới lớn. Nơi đó Lan và Thịnh đã từng ngồi bên nhau trước lúc chia tay thời học sinh thơ ngây, cái thời mà suốt cuộc đời ai cũng nhiều lần nhớ lại.

Lan đi về phía điếm canh. Những mảng vôi tróc, những vệt thuốc lào và cả những cái tên con trai con gái viết bằng gạch non, mờ cùng năm tháng và mờ dưới ánh trăng. Có phải chữ “Lan” này là do Thịnh viết đêm trước hôm nhập ngũ?

Gió mát từ sông thổi lên. Nàng cảm thấy dễ chịu và bỗng bật cười vì hai ống quần nàng bám đầy cỏ may. Đã lâu lắm, nàng không bị cỏ may xiên vào quần. Thay vì nhặt rút cỏ may, nàng thò tay vào túi, lôi điện thoại di động ra xem. Tin nhắn: "Anh yeu em!"

Tin nhắn này nàng nhận được cách đây gần mười năm, khi nàng mới dùng điện thoại di động, từ Thịnh - người bạn học thời phổ thông, thoáng rung động đầu đời của nàng. Nàng đã mấy lần thay điện thoại nhưng Thịnh cứ đều đặn vài tháng một lần lại gửi cho nàng cái tin nhắn ngắn gọn đó, nên Lan vẫn có cái để mà lưu. Thỉnh thoảng nàng lại mở ra xem một mình...

Tốt nghiệp phổ thông, Lan có giấy gọi vào Đại học Tài chính, Thịnh thì nhận giấy báo nhập ngũ. Đám bạn cùng lớp biết Thịnh yêu Lan và Lan cũng khá thân với Thịnh. Lúc đầu chúng nó còn trêu chọc, nhưng sau hầu như ai nấy đều có đôi có cặp, chả ai còn thì giờ trêu người khác. Tối hôm trước ngày nhập ngũ, Thịnh đánh bạo rủ Lan lên đê chơi. Trăng sáng vằng vặc. Hai đứa đi tha thẩn, nói linh tinh toàn những chuyện không đầu không đuôi. Lúc đến gần điếm canh đê, Thịnh đột ngột hỏi:

- Lan sẽ viết thư cho tôi chứ?

- Gửi theo địa chỉ nào hả ông tướng? Lan trêu Thịnh bằng một câu hỏi ngược lại.

Thịnh cười bẽn lẽn, rủ Lan đến điếm canh ngồi, cẩn thận rút từng cái cỏ may găm trên quần cô bé. Nhằm lúc Lan không để ý, Thịnh đánh bạo hôn chụt một cái lên má Lan làm cho mặt cô bé nóng rực. Đó là cái hôn đầu tiên và duy nhất của hai người...

Lan học đại học, Thịnh đi lính đóng tít tận biên giới Tây Nam. Lan ra trường đi làm, Thịnh được chọn ra nước ngoài học học viện quân sự. Suốt thời gian gần mười năm đó thỉnh thoảng hai người có thư từ cho nhau, xưng hô và lời lẽ như hai người bạn cũ.

Khoảng mười năm gần lại đây Thịnh mới được điều về Hà nội công tác. Hôm hội lớp cũ tổ chức gặp nhau ở Hà nội, ông trung tá cao lớn cứ nhìn xoáy vào Lan làm cho cô bạn ngồi cạnh Lan buột mồm nói thầm: "Thằng Thịnh vẫn còn yêu mày đấy!".

Từ đó, khoảng vài tháng một lần, Thịnh gọi điện mời Lan đi uống nước. Hai người nói chuyện về bạn bè, thầy cô, hỏi thăm về gia đình nhau, ngồi khoảng một giờ rồi họ chia tay ra về.

Không bao giờ Thịnh tỏ ra một ý nào dù rất nhỏ để Lan có thể hiểu như là một nguyện vọng đi xa hơn trong quan hệ giữa hai người. Anh đọc những bài thơ tình của anh, những bài thơ yêu được viết ra một cách vụng về nhưng chân thật. Lan ngồi yên lắng nghe, che dấu con tim đang thổn thức bằng một vài lời khen chung chung, làm ra vẻ như những bài thơ đó không phải viết cho Lan.

Và cứ sau mỗi lần gặp như thế, Thịnh lại gửi đi một tin nhắn: "AYE!" và Lan lại lưu nó như một lời bâng quơ, như một hiện hữu của kỷ niệm xưa cũ.

Hễ khi nào Lan cần sự giúp đỡ là Thịnh có mặt, nhà Lan có công có chuyện gì cần giải quyết, chỉ cần gọi điện thoại là Thịnh bỏ hết mọi việc, phi đến ngay. Chồng Lan loáng thoáng biết Thịnh là mối tình đầu của Lan, anh thường tỏ ra ít nói mỗi khi có mặt Thịnh. Lan không dám mời Thịnh đến nhà nữa.

Lan né tránh Thịnh bằng những câu đùa, bằng cách gọi “cậu cậu tớ tớ” khi nói chuyện với nhau.

Nhưng một lần Lan ngã xe máy, sái tay và rách toạc ống quần. Người đầu tiên Lan nhớ đến để gọi là Thịnh. Thịnh lao ngay xe đến, đưa Lan đi cấp cứu.

Đêm đó Lan không ngủ. Rồi trong những chuyến công tác xa nhà sau đó, đêm đêm Lan phát hiện ra mình chỉ nhớ con và Thịnh. Khuôn mặt vuông vức, kiên nghị với cặp mắt dõi hoài theo Lan.

x x

Trăng tròn và huyền ảo quá. Không gian ắng lặng, kỷ niệm xưa cũ tràn về, cảm giác da thịt nồng nàn bên giếng nước…

Bỗng Lan nhấn vào nút "Reply" và viết cho Thịnh: "Lan về quê ăn cưới đứa cháu, tối mai Thịnh đón Lan ở điếm canh đê và đưa Lan về HN nhé?".

Viết xong, nàng ngồi thừ người, nghe con tim mình đập thình thịch. Lần đầu tiên sau hai mươi lăm năm, Lan chủ động hẹn gặp Thịnh, mà lại gặp ở một nơi cách xa Hà nội, xa gia đình nàng mấy trăm cây số.

Nàng biết điều gì sẽ xảy ra.

Chỉ hai phút sau, nàng nhận lời đáp từ Thịnh: "9g tối anh có mặt. AYE".

Lan cầm điện thoại trong tay, từ từ đi về nhà, hai ống quần nàng găm thêm nhiều cỏ may nữa...

(Viết 7/2006 sửa 1/2009)

Chuyện lão Hâm làm hộ sinh

Tue, 25 Nov 2008 22:03:03 +0700

Đang ăn tối, vừa ăn vừa xem ti vi, lão Hâm nhận được cú điện thoại của chú em họ:

- Bác Hâm, bác Hâm, bác Hâm!

Lão Hâm gắt:

- Làm quái gì mà réo tên anh mày ghê thế, bị mất trộm à?

- Không ạ, em có việc này còn sợ hơn mất trộm, em vừa phải đưa vợ em vào viện cấp cứu.

- Thôi chết, cô ấy bị sẩy thai à?

- Đúng là bác hâm, chửa đến tháng thứ 10 rồi thì còn sẩy cái nỗi gì nữa? Đang lo không sẩy được đây này. Tính đến hôm nay là 9 tháng 20 ngày rồi mà cô ấy chưa chuyển dạ.

Lão Hâm thở phào:

- Mày làm tao hết hồn... Chưa chuyển thì sẽ chuyển, sao lại cuống lên đưa vợ đi cấp cứu?

- Vì vợ em cũng không còn trẻ, máu lại chậm đông, em đưa trước vào bệnh viện nhỡ có chuyện gì thì xử lý cho kịp.

- Bây giờ người ta mổ nghéo một cái là xong, cần gì phải đợi trở dạ?

- Em đã nói là máu chậm đông rồi mà, bác sỹ không dám chỉ định mổ.

- Ừ... ừ...., chú quyết định đúng đấy, trừ việc chú biết vợ già rồi, máu lại chậm đông mà chú vẫn còn "máu" đẻ thêm đưa nữa?

- Ừ thì kiếm thằng cu mà anh.

- Vậy chú gọi anh có việc gì?

- Nghe nói anh biết nhiều thứ, em muốn nhờ anh giúp xem có cách nào cho vợ em chuyển dạ.

Lão Hâm ngao ngán:

- Trời đất quỷ thần ơi, tao có học giờ nào về hộ sinh đâu mà mày bảo thế. Thôi mày nhanh nhanh ra siêu thị mua gói kẹo thật ngon mang vào bệnh viện.

- Bác thích kẹo à?

- Không phải mua cho tao, mà mua cho thằng cu con của mày.

- Đã đẻ nó ra đâu mà...

- Ngu lắm, đó là tao bày cho mày cách cho thằng cu mau ra. Mày cầm cái kẹo dứ dứ vào cái chỗ nó phải chui ra, luôn miệng dỗ dành: "Cu ơi cu ra mà ăn kẹo", thế là nó ra thôi. Cách dân gian đấy.

- Giời ơi, lúc này mà bác còn đùa, em cháy hết cả ruột gan rồi đây này. Bác ăn xong vào viện với vợ chồng em bác nhé, có bác động viên, chúng em đỡ lo lắng.

- Được rồi, đằng nào thì anh cũng phải vào thăm cô em dâu chứ.

Cô em dâu đang nằm trên giường, bụng to vượt mặt, thấy ông anh chồng đến vội vàng ngồi dậy. Giáng điệu khoẻ khoắn, trông không giống người sắp đẻ.

Lão Hâm kéo ghế ngồi bên cạnh, hỏi thăm như cách người ta vẫn hay hỏi khi đi thăm bệnh nhân, ăn được không, trong người thế nào v.v.

Nói một lúc cũng hết chuyện để hỏi, cô em dâu quay sang hỏi bác Hâm hồi này có bịa thêm được chuyện gì hay không. Láo thế chứ lỵ, người ta sáng tác mà nó nói là bịa? Có phải lúc nào, ngày nào cũng sáng tác được đâu, phải cần có giây phút thăng hoa chứ bộ?

Cô em nài nỉ em ở trong này buồn quá, anh kể chuyện gì vui vui cho em nghe. Tên chồng cũng xán vào đòi kể. Lão Hâm đành kể một câu chuyện tiếu lâm lão vừa chợt nhớ ra:

Vua Nê pan sang thăm Liên xô. Các lãnh tụ Đảng và Nhà nước Liên xô tiếp đón rất trọng thị, muốn lôi kéo Nê pan về phe mình, không theo các cường quốc lân bang khác. Chiêu đãi thịnh soạn, mời đi xem ca vũ kịch.

Tối nọ, sau khi xem vở Hồ Thiên nga về, vua Nê pan gọi điện cho Lãnh tụ Liên xô, xin cưới cô diễn viên đóng vai Thiên nga. Lãnh tụ quá bất ngờ nhưng vì chính sách ngoại giao nên nhận lời đồng ý tác động, giải thích thêm là ở Liên xô hôn nhân tự do, không ai ép buộc ai cả nên chỉ cố gắng tác động tối đa thôi.

Sáng hôm sau Lãnh tụ gọi cô diễn viên ba lê kia lên, giao nhiệm vụ:

- Tổ quốc cần cô phụng sự. Tổ quốc giao nhiệm vụ cho cô là phải lấy vua Nê pan. Thực ra thì đằng nào mà cô chả lấy chồng, lấy được vua, giàu sang phú quý tột bực, giàu hơn cả tôi nữa đấy!

Cô diễn viên không dám cãi thượng lệnh, lòng đau như cắt, tìm đến cô bạn thân tâm sự. Cô bạn bày cho cô diễn viên là mình đẹp thế, tài năng thế, nổi tiếng thế thì phải ra ba điều kiện, nếu vua Nê pan không thoả mãn ba điều kiện đó thì mình không lấy. Rồi cô bạn ghé tai cô diễn viên thì thầm...

Nghe xong lời khuyên của bạn, cô diễn viên ba lê yên chí lớn, tin chắc là vua Nê pan không thể nào thoả mãn 3 điều kiện của cô ta.

Sáng hôm sau, diện kiến vua Nê pan, cô nói rõ quan điểm cưới xin có điều kiện của cô. Vua Nê pan si mê quá rồi nên gật đầu đồng ý ngay.

- Muôn tâu Bệ hạ, điều kiện thứ nhất. Thiếp là diễn viên nổi tiếng thế giới, thiếp phải được ở trong một toà lâu đài toàn bằng vàng.

Vua Nê pan gọi Bộ trưởng Bộ tài chính vào hỏi về lượng vàng hiện có trong Ngân khố, rồi gật đầu đồng ý:

- Vì nàng ta có thể huy động toàn bộ số vàng có trong toàn Nê pan để xây lâu đài cho nàng ở.

- Spa-xí-bơ Bê hạ. Điều kiện thứ hai. Thiếp chỉ công nhận chế độ một vợ một chồng, nếu Bệ hạ muốn cưới thiếp làm vợ, Bệ hạ phải đuổi hết các vương phi tỳ thiếp ra khỏi Hoàng cung.

Vua Nê pan đăm chiêu suy nghĩ mấy phút rồi cũng gật đầu đồng ý.

Cô diễn viên lo quá, hai điều kiện đầu nhà vua đều đáp ứng. Chỉ còn hy vọng vào điều kiện thứ ba, mà điều kiện này chắc chắn ông vua béo lùn kia không thể nào thoả mãn nổi:

- Muôn tâu Bệ hạ, đây là điều kiện thứ ba, điều kiện cuối cùng. Như bệ hạ biết thiếp là vũ công ba lê, chân dài tới nách, thiếp cần cái chày ngọc của Bệ hạ phài dài 25cm.

Nhà vua trố mắt ngạc nhiên...

- Chày ngọc là gì hở bác Hâm? Cô em dâu thắc mắc.
- Là cái đó đó, là cái mà vì nó cô chú muốn đẻ thêm một đứa nữa đó.

Cô em dâu tủm tỉm cười ra vẻ đã hiểu.

Nhà vua trố mắt ngạc nhiên rồi bóp trán suy nghĩ một lúc lâu, có thể tới cả nửa giờ, trông rất đau khổ. Cô diễn viên mừng thầm trong bụng là phen này chắc chắn nhà vua thấp lùn kia phải chịu thua.

Bỗng nhà vua đập mạnh tay xuống bàn, đứng dậy hạ quyết tâm:

- OK, vì nàng ta sẽ làm tất cả. Nếu nàng muốn cái đó dài 25cm thì ta sẽ chặt bớt đi một đọan.

Cô diễn viên té xỉu...

Chuyện đến đây là hết. Mặt lão Hâm tỉnh khô. Cô em dâu ngơ ngác vài chục giây rồi cười rú lên, ôm bụng lăn lộn cười:

- Ôi bác Hâm, ôi bác Hâm! Buồn cười quá!

Đến lúc đó cả tên chồng cô ta, chú em họ lão cũng cười nghiêng cười ngả, mắt tít cả lại.

Bỗng có tiếng rú lên:

- Ôi đau quá chồng ơi, chồng ơi em đau quá...

Cô em dâu từ chỗ ôm bụng cười chuyển sang ôm bụng kêu la đau đớn. Lão Hâm bấm chuông gọi y tá trực. Y tá chạy vào, với con mắt nghề nghiệp, biết ngay là sản phụ đã trở dạ đẻ.

Mẹ tròn con vuông.

Chuyện lão hâm làm hộ sinh là thế đấy, chứ lão ấy không hề động tay động chân đỡ đẻ cho ai bao giờ.

Chống tham nhũng muôn năm!

Sat, 22 Nov 2008 07:23:30 +0700

Mới sáng mai ra, đang nhâm nhi ly cà phê sữa, định thò tay bật máy tính thì lão Hâm bất ngờ nhận được cú điện thoại của sếp cơ quan cũ:

- Chào anh, em đây mà, anh có khoẻ không?

Ui chao, đã lâu lắm rồi, kể từ khi sếp lên làm sếp, sếp không gọi lão bằng anh xưng em theo tuổi tác như trước đó. Vậy mà hôm nay... Ừ thì mình về hưu rồi, có còn là cấp dưới của hắn nữa đâu?

Khi còn làm việc, nếu lão Hâm được sếp gọi bằng bác xưng tôi là quý lắm rồi. Vậy mà... Chắc có chuyện?

- Vâng tôi vẫn thường, ăn ngon, ngủ kỹ.

- Nghe nói anh đang làm cố vấn cho một công ty. Anh đi làm thế cũng hay, đỡ buồn.

Tớ có buồn đâu nhỉ, tớ có khối việc để làm. Nếu không có việc gì đi nữa thì tớ vào internet, chơi blog, nhiều chuyện hay lắm.

- Tôi làm cố vấn từ xa, có việc gì cần thì trao đổi qua điện thoại hoặc e-mail.

- Hay quá, em đang có một việc muốn nhờ anh tư vấn. Trưa nay em mời cơm anh có được không? Vừa ăn vừa nói chuyện.

Tư vấn là chuyện vô thưởng vô phạt, nghe hay không là quyền người ta. Nếu mình từ chối e rằng sếp lại nghĩ là mình về hưu rồi quên hết tình xưa nghĩa cũ. Nghĩ vậy lão Hâm đồng ý.

- Vậy 11g30 ở nhà hàng Đồng quê anh nhé, em sẽ đợi ở đó. Trời hôm nay mưa, anh lấy taxi mà đi cho khỏi ướt.

Đúng giờ hẹn, xe taxi đỗ xịch trước cổng nhà hàng Đồng quê. Chú Chánh Văn phòng cầm ô đứng đợi sẵn, mở cửa xe, trao ô cho lão, nói sẽ có cô tiếp viên đưa bác vào phòng sếp đang đợi rồi lên xe vù về cơ quan, tất nhiên là để trả tiền cuốc taxi cho lão Hâm luôn. Cô tiếp viên váy ngắn cúi đầu chào, làm như không cúi thế thì lão Hâm không thấy được cái cổ áo sơ mi khoét rất sâu trên cái váy ngắn màu đỏ không thể ngắn hơn. Ở ta cái gì cũng buồn cười, người ta đi ăn là cần ăn ngon, cần quang cảnh lịch sự phù hợp với việc ẩm thực, can cớ gì phải thêm váy ngắn chân dài vào làm cho giá món ăn tăng lên không cần thiết? Cô váy ngắn leo lên cầu thang, bắt cặp mắt lão Hâm đi theo sau phải ngang tầm cặp mông lẻo lẻo của cô ta.

Sếp vòng hai tay chào đón lão Hâm, ôm ôm vỗ vỗ như nguyên thủ quốc gia đón nguyên thủ quốc gia:

- Ồ, anh vẫn gầy dong dỏng như xưa nay, anh có bí mật gì mà giữ eo tài thế. Sếp cười rung rinh cái bụng phúc hậu.

- Tôi vẫn chơi thể thao đều.

Chỉ có hai người trong gian phòng kín, bày biện trang nhã theo lối dân tộc. Sếp mở chai Heineken lạnh, khéo léo rót vào cốc cho lão Hâm. Khá thật, sếp vẫn nhớ là lão Hâm thích loại bia nào.

- Xin cụng ly chúc sức khoẻ anh!

Hai người uống bia nhắm với món cá rô chiên giòn. Vậy là sếp cũng nhớ lão Hâm thích món gì. Điều này chứng tỏ sếp có một việc rất quan trọng cần nhờ lão.

Sau một hồi nói chuyện xã giao, sếp nhập đề:

- Anh biết việc chống tham nhũng là một trong những công tác trọng tâm của đất nước chúng ta. Em đang đau đầu vì chuyện đó.

- Sếp bị trên thanh tra kiểm tra? Lão Hâm độp luôn như mọi khi.

- Đâu có, em lòng dạ như Ức Trai, có gì mà phải thanh tra. Mà anh đừng gọi em là sếp nữa, nghe xa lạ lắm, cứ gọi là thằng em của anh như ngày xưa, khi em mới ra trường được anh kèm cặp.

Sếp cười hí hí. Hoá ra sếp vẫn nhớ những chuyện đó, tưởng sếp tống quá khứ ra khỏi bộ nhớ lâu rồi chứ.

- OK, thì chú cứ nói có chuyện gì mà đau đầu?

- Gần hết năm 2008 rồi, về tất cả các mặt sản xuất kinh doanh, công tác đảng, đoàn thể, công tác xã hội Tổng Công ty chúng ta đều hoàn thành hoặc hoàn thành vượt mức kế hoạch, trừ duy nhất công tác chống tham nhũng là làm quá kém, không có vụ việc nào được phát hiện cả!

Khuôn mặt lão Hâm đần ra như ngỗng ỉa:

- Không có vụ việc tham nhũng thì quá quý rồi còn gì?

- Vấn đề là thế này. Theo thống kê chưa có một đơn vị nào, cấp uỷ đảng cơ sở nào trên toàn quốc lại tự phát hiện ra vụ việc tham nhũng ở đơn vị mình, toàn là do cơ quan điều tra phát hiện hoặc quần chúng tố cáo. Anh hiểu chưa?

- Chưa.

- Nếu Tổng công ty chúng ta tự đưa ra một vụ tham nhũng ngay trong Tổng Công ty của mình thì em sẽ là người đầu tiên làm được việc đó. Đơn vị của chúng ta là đơn vị tiên phong trong công cuộc chống tham nhũng. Anh hiểu chưa?

- Anh chậm hiểu, mới hiểu một nửa.

- Còn gì chưa hiểu?

- Chưa hiểu là tại sao chú không tóm lấy thằng cha Tổng Giám đốc, bắt nó khai lấy tiền đâu mà cho con đi Mỹ du học, rồi mấy thằng phó Tổng, mấy thằng trong Hội đồng Quản trị v.v., thằng quái nào cũng giàu sụ sau khi được cất nhắc làm lãnh đạo?

Sếp vỗ đùi:

- Làm rồi chứ anh. Thằng Luân Tổng Giám đốc giải trình là nó mua miếng đất rẻ như bèo năm 1982, sau này đất có giá, nó bán đi, được mấy tỷ, thừa tiền cho con du học ngoại quốc. Mấy thằng khác cũng đều giải trình minh bạch hết, đứa thì nhờ vợ mở công ty trách nhiệm hữu hạn, đứa thì chơi chứng khoán có lãi to, đứa thì gia đình bên Mỹ gửi tiền về cho. Thế mới gay chứ, không có thằng nào tham nhũng cả!

Mặt sếp đỏ gay, dù mới qua có hai chai:

- Vì thế em mới cần đến bộ óc của anh, ai cũng biết là đầu anh có con vi xử lý siêu tốc. Hì hì.

Lão Hâm châm một điếu thuốc, từ từ nhả khói. Sếp kiên nhẫn chờ cho đến khi lão Hâm chậm rãi hỏi:

- Thế các cán bộ cấp phòng ban thì sao?

- Em cũng đã cho anh em làm tự kiểm điểm, phát động quần chúng phát giác. Không vẫn hoàn không anh ạ.

Mười phút sau lão Hâm lại hỏi:

- Thế chú nhất quyết phải có một trường hợp tham nhũng?

- Vâng, em cần lắm, anh cố giúp em đi.

Sếp rót thêm bia cho lão Hâm, cứ làm như có bia vào thì tư duy tòi ra. Nhầm rồi chú em ơi, bia vào thì chỉ ra một thứ cũng màu vàng như bia thôi.

Mười phút nữa trôi qua, lão Hâm lại hỏi:

- Thế thằng Hùng Phó phòng quản trị bao giờ về hưu?

- Sáu tháng nữa. Nhưng sao cơ?

- Thằng ấy tham nhũng.

Sếp tròn xoe hai mắt vốn đã tròn sau cặp kính cận:

- Sao anh biết là nó tham nhũng và sao lại hỏi nó bao giờ về hưu?

Lão Hâm im lặng hút thuốc, mặc kệ sếp bị dày vò bởi thắc mắc. Rồi lão mới thư thả nhả ra từng tiếng:

- Thằng Hùng tham nhũng là cái chắc. Riêng mỗi một ram giấy nó ăn 5 ngàn, mỗi tháng cả cơ quan dùng hết 100 ram giấy đã là năm trăm ngàn. Các đồ văn phòng phẩm, đèn tuýp, công tắc, dây điện v.v. cái gì nó cũng bảo người bán ghi thêm vào hoá đơn. Rồi ghi thêm số xăng xe đi công tác để ăn chia với đám lái xe, rồi tiền sửa chữa bảo dưỡng trang thiết bị văn phòng, xe cộ. Chú có biết chi phí cho mười cái xe ở cơ quan ta nhiều hơn hẳn so với các tổng khác cũng có khoảng 10 cái xe?

- Trời!

Sếp kêu trời rõ to, không biết là thán phục tài phát hiện của lão Hâm hay kinh ngạc trước sự tham nhũng của Phó Phòng Quản trị.

- Nhưng sao anh lại quan tâm đến việc thằng Hùng sắp về hưu hay không?

- Là vì nếu nó sắp về hưu thì chú dễ xử lý hơn. Mọi việc tiếp theo chú tự nghĩ lấy.

Lão Hâm bế mạc cuộc tư vấn của mình ở đây, toàn tâm toàn ý tập trung vào việc ăn trưa.

Sếp ngồi im một lúc rồi rồi cười phá:

- Hay, hay, hay! Anh Hâm tuyệt vời! Thế là em có thành tích chống tham nhũng rồi! Ha ha!

Sau món ăn tráng miệng, thưởng thức ấm trà ngon, sếp bấm máy gọi xe đến đón hai người về cơ quan rồi nói lái xe đưa lão Hâm về nhà, lắc lắc tay lão Hâm rất lâu lúc chia tay.

Vào giờ xem thời sự buổi tối, lão Hâm nhận được điện thoại của Hùng Phó Phòng Quản trị:

- Anh Hâm, em có chuyện này muốn hỏi ý kiến anh.

- Nói đi.

- Chiều nay sếp gọi em lên, hỏi em về công tác quản trị rồi bắt em phải nhận là có tham nhũng.

- OK. Rồi sao nữa?

- Em chối một hồi nhưng cuối cũng cũng phải nhận, sếp biết chi tiết từng thứ anh ạ, không nhận không được. Sếp bắt em viết kiểm điểm gửi Ban chống tham nhũng của Tổng Công ty, trong đó phải tự nhận hình thức kỷ luật.

- Thì chú viết đi, viết trung thực và thành khẩn.

- Em biết tội của em rồi, nhưng trong cơ quan còn lắm thằng ăn còn bẩn hơn em, em biết, kể cả sếp.

- Hừm, chú nói thế là mang hoạ vào thân rồi. Mình nên biết phận mình và lo cho mình trước đã.

- Nhưng nếu chỉ một mình em ăn đạn thì bất công lắm.

- Bất công có giá của bất công.

- Là sao hở anh?

- Mai chú gặp sếp, trước khi nộp bản kiểm điểm, chú nói thẳng với sếp là chú có tội thì chú chịu tội, chú có công thì phải được hưởng công, nói thế là sếp khắc hiểu. Chú làm sẵn hồ sơ xin xét sáng kiến, đề nghị thưởng 30 triệu.

- Em có sáng kiến nào đâu mà báo cáo?

- Có chứ. Chú có sáng kiến kê lại bàn của sếp cho đúng phương vị phong thuỷ, chú có sáng kiến cho cơ sở cái xe sếp đang dùng để mua xe đời mới, sáng kiến cho vợ con sếp đi nước ngoài tham quan du lịch bằng tiền của Tổng công ty. Còn nhiều sáng kiến lắm, chú cứ kể ra.

- Thế còn hình thức kỷ luật?

- Rút kinh nghiệm sâu sắc. Mà chú sắp về hưu mẹ nó rồi, rút hay không rút kinh nghiệm thì khác gì?

Đầu giây bên kia thở phì phò một lúc rồi cười ngặt nghẽo:

- Hay, em biết ngay là việc này chỉ có bác Hâm là giải quyết được thôi!

Lão Hâm cười thầm: "Trong quy định về các hình thức kỷ luật làm đếch gì có hình thức rút kinh nghiệm sâu sắc". He he!

Một tuần sau lão Hâm nhận được tin là Ban chống tham nhũng của Tổng Công ty đã họp và ra thông báo về việc phó Phòng Quản trị có những hành vi tham nhũng nhưng nhờ đã thành khẩn nhận khuyết điểm và do mức độ thiệt hại không nghiêm trọng nên chỉ áp dụng hình thức kỷ luật rút kinh nghiệm sâu sắc.

Một tuần sau đó chính sếp chỉ đạo Văn phòng và Phòng Tài chính kế toán tổ chức cho Phó phòng Quản trị đi thăm các cơ sở trong cả nước để chào chia tay anh em đồng chí trước khi về nghỉ hưu theo chế độ, mọi chi phí ăn ở đi lại do Tổng Công ty lo. Chánh Văn phòng chịu trách nhiệm thông báo cho các cơ sở phải tiếp đón Phó Phòng Quản trị một cách nồng hậu, đầy tình nghĩa. Nói thế là cơ sở tự hiểu, nơi nào cũng sẽ chuẩn bị phong bao quà cáp đầy đủ.

Bóc cây thuốc sếp mới gửi biếu nhân dịp Tổng Công ty hoàn thành bản báo cáo năm 2008 một cách hoành tráng, trong đó có đầy đủ thành tích chống tham nhũng vào loại mạnh nhất trong toàn ngành, Lão Hâm châm một điếu, bỗng dưng nổi hứng muốn sáng tác một ca khúc về chống tham nhũng.